Verwend door de successen met hun hoog-technologische wapens in de voorafgegane Korea-oorlog, waren de luchtstrijdkrachten van de Verenigde Staten in de Vietnamoorlog onaangenaam verrast door de successen van de kleine, wendbare, robuuste en goedkope vliegtuigen van de Noord-Vietnamezen. De luchtstrijdkrachten van de westerse supermacht waren vooral op oorlog met de andere supermacht ingesteld, niet op een asymmetrische strijd. Top Gun moest daar verandering in brengen.

Operatie Rolling Thunder, het van 2 maart 1965 tot 1 november 1968 durende eerste grote luchtoffensief van de Amerikaanse en Zuid-Vietnamese luchtmacht tegen doelen in Noord-Vietnam en Laos, leidde niet tot de gehoopte successen. Een door de Amerikaanse minister van Defensie Robert McNamara gehouden efficiëntie-analyse bracht naar voren dat de kosten 9,6 keer zo hoog waren als de bij de Noord-Vietnamese vijand aangerichte schade. Bij circa 1 miljoen inzetten verloren de VS 938 vliegtuigen ter waarde van zes miljard dollar. 835 piloten verloren de VS door dood of gevangenneming.

F-105-gevechtsbommenwerpers worden bijgetankt op weg naar Noord-Vietnam, 1965.

Technische of personele tekortkomingen?

Bij het zoeken naar de oorzaken kwamen de Amerikaanse luchtmacht en de marine tot tegengestelde conclusies. De luchtmacht zag vooral technische oorzaken en maakte dan ook plannen voor aanpassing van materieel. Kapitein Frank Ault, die door admiraal-stafchef Thomas H. Moorer met het onderzoek belast was, kwam daarentegen tot de conclusie dat het probleem niet zozeer bij het materieel lag als wel bij het personeel. De training was ontoereikend. Om dit probleem aan te pakken stelde Ault een voortgezette training voor, een Advanced Fighter Weapons School.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Eliteschool voor gevechtspiloten

Overeenkomstig Aults voorstel werd op 3 maart 1969 op de Naval Air Station Miramar in Californië de United Staten Navy Fighter Weapons School opgericht, beter bekend als Top Gun. Deze eliteschool voor gevechtspiloten van de Amerikaanse marine is sinds de Hollywood-kaskraker uit 1986 met Tom Cruise en Kelly McGillis wereldwijd een begrip. Het elitaire karakter van Top Gun zat er niet alleen in dat het om voortgezette training voor reeds opgeleide marinepiloten ging, maar ook in het feit dat wie de opleiding in de nieuwste tactiek van het luchtgevecht doorlopen had onder zijn kameraden als multiplicator moest dienen.

Dissimilar Air Combat Training

Typerend voor de training aan de nieuwe instelling was de Dissimilar Air Combat Training (DACT), waarin vliegtuigbemanningen geoefend werden in asymmetrische luchtgevechten. Hiertoe werden sommige piloten met inferieure toestellen de lucht in gestuurd. Nu bezat de Amerikaanse marine niet genoeg buitgemaakte toestellen voor deze trainingsdoeleinden. Derhalve werd teruggegrepen op Amerikaanse toestellen die zoveel mogelijk op die van de vijand leken. Sommige van deze toestellen werden zelfs van de kleuren en emblemen van (potentiële) vijanden voorzien.

 

Oefenvijanden

In de Vietnamoorlog hadden Amerikaanse piloten met hun McDonnell Douglas F-4 Phantom het vooral met MiG-17- en MiG-21-toestellen van de Sovjet-fabrikant Mikojan-Goerjevitsj aan de stok. Bij Top Gun werd de rol van de MiG-17 waargenomen door de Douglas A-4 Skyhawk, terwijl de door de luchtmacht uitgeleende Northrop T-38 Talon waarnam voor de MiG-21. Later zouden die laatste vervangen worden door de F-5. Verder werd er bij Top Gun tegen de Grumman A-6 Intruder en de Convair F-106 Delta Dart geoefend. Later vloog de oefenvijand ook met de Hawk van de Britse fabrikant BAE Systems, de F-16 Fighting Falcon van General Dynamics en de Grumman F-14 Tomcat. Die laatste was sinds de dagen van de sjah bij de Iraanse luchtmacht in gebruik en lijkt in bepaalde opzichten op de Soe-27 van Soechoj.

T-38 Talon

Het verdere verloop van de Vietnamoorlog lijkt het concept van Top Gun bevestigd te hebben. Waar de balans tussen de eigen verliezen en de aan de Noord-Vietnamese luchtmacht toegebrachte schade voor de marine duidelijk verbeterde, verslechterde deze voor de Amerikaanse luchtmacht nog verder.

Top Gun F-14 Tomcat beschilderd alsof het een Iraans toestel is.

Grondaanvallen

Aangezien bij de hedendaagse strafexpedities van de VS, naast het verkrijgen en behouden van de dominantie in de lucht, gerichte vernietiging op de grond van toenemende betekenis is, is het programma van Top Gun in de jaren ’90 met grondaanvallen uitgebreid.

Toen Naval Air Station Miramar in 1996 door de marine-infanterie werd overgenomen, werd de Navy Fighter Weapons School met het Naval Strik Warfare Center en de Carrier Airborne Early Warning Weapons School samengevoegd en naar het Naval Air Station Fallon in Nevada verplaatst. De traditie van de Navy Fighter Weapons School wordt door door het Navy Strike Fighter Tactics Instructor Program voortgezet.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.