Als China Noord-Korea niet af weet te brengen van verdere kernwapen- en raketproeven, dan zullen de Verenigde Staten dat wel doen, zo dreigt de Amerikaanse regering. De vraag is of die Amerikaanse bluf alleen wordt ingegeven door de angst voor de eventuele dreiging van Noord-Koreaanse kernwapens of dat er ook andere motieven meespelen.

Inmiddels is in ieder geval duidelijk dat het flottielje rond het Amerikaanse vliegdekschip USS Carl Vinson niet op weg was naar Korea toen de Amerikaanse regering dat zei. Anders dan diverse Amerikaanse regeringsleden deden voorkomen, was de groep marineschepen op weg naar de Indische Oceaan voor een geplande gezamenlijke oefening met Australië. Pas daarna zouden de schepen zich weer noordwaarts begeven. De soep wordt met andere woorden niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend.

Enerzijds is het riskant om te dreigen met een naderend flottielje als dit zich in werkelijkheid in andere richting beweegt, omdat het de geloofwaardigheid van toekomstige dreigementen op voorhand in twijfel kan doen trekken. Anderzijds staat de inherente traagheid van de vlootbewegingen het de Amerikaanse regering echter toe gedurende langere tijd druk te leggen op de Noord-Koreaanse en Chinese regeringen.

Presidentsverkiezingen

Het is dan ook goed denkbaar dat de Amerikaanse regering wel zegt dat de optie van een militaire aanval op Noord-Korea “op tafel ligt”, maar dat dit in werkelijkheid (vooralsnog) niet serieus overwogen wordt. In dit geval worden de Amerikaanse dreigementen niet ingegeven door een gepercipieerde onmiddellijke dreiging die uit zou gaan van het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma, maar door andere motieven.

Een van de meest waarschijnlijke andere motieven die zijn te bedenken voor de Amerikaanse opstelling, is niet in Noord- maar in Zuid-Korea gelegen. Door de afzetting van president Park Geun-hye, moeten er op 9 mei aanstaande namelijk presidentsverkiezingen gehouden worden in Zuid-Korea.

Buitenlandbeleid

Presidentskandidaat Moon Jae-in

Waar Park Geun-hye qua buitenland- en veiligheidsbeleid een havik was, staat de huidige koploper in de peilingen voor een hele andere koers. Moon Jae-in wil namelijk de binnenlandse bevoegdheden van de geheime dienst fors inperken en staat vreedzame eenwording van de twee Korea’s voor. Moon heeft verder gesteld dat als hij tot president gekozen wordt, hij zijn eerste buitenlandse bezoek wil afleggen naar Noord-Korea, wat uiteraard een symbolisch veelzeggende geste zou zijn. In Washington zal niet onopgemerkt zijn gebleven dat de kandidaat ook een andere verhouding met Amerika voorstaat: “Zuid-Korea moet een diplomatie aannemen waarin het een Amerikaans verzoek kan overwegen en nee kan zeggen tegen de Amerikanen.”

Presidentskandidaat Ahn Cheol-soo

Een van de punten waarop Jae-in ‘nee’ wil zeggen tegen de Amerikanen is de ontplooiing van THAAD-raketsystemen in Zuid-Korea als onderdeel van een groter raketschild in combinatie met systemen in Japan en op marineschepen. Ook Moons belangrijkste concurrent, Ahn Cheol-soo, heeft bedenkingen geuit over THAAD, maar heeft zich uiteindelijk op het standpunt gesteld dat het niet goed zou zijn hier op terug te komen.

Er doen vijf kandidaten mee aan de Zuid-Koreaanse presidentsverkiezingen, waarbij de kandidaat van de partij van de afgezette president Park geen schijn van kans heeft net als twee andere kandidaten. Lange tijd leek het een gelopen race voor Moon. Ahn sluit qua buitenland- en veiligheidsbeleid echter beter aan bij de Amerikaanse voorkeuren. Het is dan ook niet onwaarschijnlijk dat de Amerikanen er op hopen dat hun oorlogsgetrommel ten aanzien van Noord-Korea de stemming onder Zuid-Koreaanse kiezers doet omslaan ten gunste van Ahn. En die vlieger lijkt op te gaan, want sinds begin deze maand is Ahn een electorale inhaalslag begonnen.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Strategische verhoudingen

Als Moon president zou worden, zou dat op korte termijn kunnen betekenen dat de Amerikaanse grip op Zuid-Korea verminderd en het raketschild in Oost-Azië niet in de huidige vorm door kan gaan. Op langere termijn zou het zelfs ertoe kunnen leiden dat de vreedzame Koreaanse eenwording als serieus scenario dichterbij wordt gebracht. Daardoor zouden de Amerikanen helemaal geen voet meer aan de grond hebben op het Koreaanse schiereiland, aangezien de Noord-Koreanen zulks zullen bedingen  als voorwaarde voor eenwording. Dat zou ook een verschuiving in de machtsverhoudingen tussen China en de VS in Oost-Azië betekenen.

Als Ahn echter de nieuwe president van Zuid-Korea wordt, blijft het buitenland- en veiligheidsbeleid van het land in grote lijnen ongewijzigd. En dat is veel gunstiger voor de VS. De Amerikanen hebben er dus belang bij dat niet Moon maar Ahn wint. Het creëren van een oorlogsstemming door de confrontatie te zoeken met Noord-Korea kan bijdragen aan een verkiezingsoverwinning voor Ahn en daarmee aan de bestendiging van de Amerikaanse strategische positie in Oost-Azië. Een strategische positie die toch al niet meer zo zeker is als ze ooit leek, doordat Japan en de Filipijnen assertiever opkomen voor hun eigen belangen, ook waar die zich onderscheiden van de Amerikaanse.

Het is dan ook goed denkbaar dat als de Zuid-Koreanen begin mei Ahn tot president kiezen, de drieste oorlogsgeluiden vanuit Washington ook langzaam weer wat getemperd worden. Als de Zuid-Koreanen daarentegen in meerderheid voor Moon opteren, heeft de regering Trump er meer belang bij om de druk er nog even op te houden.

Share.

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.

Comments are closed.