Stel je voor dat de Duitse filosoof Peter Sloterdijk met een theatermonoloog op tournee zou gaan om tegen de Gele Hesjes uit te varen. Onvoorstelbaar. De Fransen hebben echter een dergelijke publieke intellectueel. De filosoof Bernard-Henri Lévy staat op het toneel met een propagandastuk om president Emmanuel Macron ruggensteun te geven.

Bernard-Henri Lévy, in Frankrijk dikwijls kortweg BHL genoemd, is een regeringsintellectueel zoals je ‘m niet had kunnen verzinnen. Als grondlegger van de nouveaux philosophes meldt hij zich sinds eind jaren ’70 over ieder denkbaar politiek, diplomatiek of sociaal probleem. Bovendien reist hij de crisishaarden van deze wereld af, om zich in zijn te ver opengeknoopte, pas gestreken, witte overhemden op de foto te laten zetten met rebellen aan het front, half verhongerde negertjes of toekomstige regeringsleiders. Behulpzaam daarbij is dat dankzij zijn ideologische wereldbeeld – dat even eenvoudig is als zijn concept om zichzelf te verkopen – zijn vriend en vijand overal te wereld steeds gemakkelijk te identificeren. Als filosoof is hij erin geslaagd zich te presenteren als het morele geweten van de rijken en machtigen van deze wereld.

Sarkozy en Khadaffi

Onder Sarkozy, die als minister van Financiën alle onderzoeken tegen BHL vanwege handel met voorkennis en belastingontduiking handig liet verzanden, klom hij zelfs op tot schaduwminister van Buitenlandse Zaken en Oorlog. In deze zelf aangemeten functie reisde hij in 2011 naar Benghazi voor een ontmoeting met vertegenwoordigers van de Libische Nationale Overgangsraad, om een oorlog “met als doel Khadaffi omver te werpen” te initiëren. Niet veel later liet Sarkozy door Franse bommenwerpers ‘democratie en mensenrechten’ afwerpen. De gevolgen zijn bekend.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Waarom moest Khadaffi eigenlijk weg?

Utopie

Op zijn laatst sindsdien is BHL bij de meerderheid van de Fransen moreel in diskrediet en tot een mikpunt van spot en hoon geworden, een representant van de aftakelende wereld van gisteren, behorend tot de intellectuele achterhoede. Lévy zelf wil dit echter niet zien en houdt zich en zijn progressieve globalisme nog altijd voor de intellectuele avant garde. Hoe groter de discrepantie wordt, tussen de politieke en sociale realiteit enerzijds en zijn fictieve global village anderzijds, waarin alle mensen bevrijd van culturele, religieuze, nationale en seksuele determinismen gelukkig leven onder een democratisch gekozen, welmenende technocratie, des te virulenter valt BHL alles en iedereen aan die zijn utopie in de weg staat.

‘Populisme’

Als lievelingsvijand heeft hij sinds de afgelopen Europese verkiezingen het ‘populisme’ ontdekt, waarachter hij als eminence grise niemand minder dan de Russische president Vladimir Poetin meent te ontwaren. In 2014 kwam BHL zodoende al met een pedagogisch stuk op de bühne om ten minste de Franse weer terug te leiden naar de politieke deugd. Het politieke establishment, van de toenmalige president Hollande tot zijn voorganger Sarkozy, was vol lof over BHL’s ‘Hotel Europe’: Poetin, Berlusconi, antisemitisme en tweederangs, niet voldoende progressieve progressieven, zoals eurocommissaris Catherine Ashton, werden daarin op de korrel genomen.

Maar het Franse publiek boycotte het stuk, dat naast de haat jegens ‘populisten’ alleen Lévy’s erotisch-masochistische fantasieën als rode draad had. Reeds op 16 november 2014 verdween het stuk weer van de planken, terwijl het oorspronkelijk tot januari 2015 opgevoerd had moeten worden. Alleen bij de laatste voorstelling zat de zaal redelijk vol, omdat de toegangskaarten gratis uitgedeeld waren.

Looking for Europe

Precies op tijd voor de Europese verkiezingen van 26 mei heeft Lévy nu een voortzetting van Hotel Europe ten tonele gevoerd: zijn monoloogstuk ‘Looking for Europe’. BHL schrijft in de inleiding: “De Europese constructie tot stilstand brengen, de veronderstelde ‘zielen der naties’ terugvinden, weer aan een ‘verloren identiteit’ aanknopen, die slechts in de perceptie van demagogen bestaat, dat is het gemeenschappelijke programma van de populisten die overal op het continent toeloop krijgen. [..] Ik hoor tot de soort EU-patriotten die talrijker zijn dan men denkt, maar die al te vaak ontmoedigd en zwijgzaam zijn, die weten dat er tegenwoordig een slag plaatsvindt die de traditionele politieke grenzen overschrijdt.”

In Amerika

Daarmee is de toon gezet. BHL trekt ten strijde voor de EU en tegen het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren van Europa. Veelzeggend vond de eerste opvoering van het stuk op 5 november 2018, tijdens de Amerikaanse midterm-campagne, in een theater aan Broadway in New York plaats voor een uitsluitend Democratisch publiek. Het was tegelijk een radicale afrekening met Donald Trump als populist en alle ‘populisten’ aan deze en gene zijde van de Atlantische Oceaan, als ook een lofzang op het transatlantische ideaal, dat BHL als redding voor ‘Europa’ vierde. Het exclusieve publiek in New York was aangedaan, want ontroerend bevestigd in het eigen wereldbeeld. Dat BHL vervolgens op Twitter reclame probeerde te maken voor zijn stuk door het tijdschrift The New Yorker, waaraan hij voor de voorstelling een interview had gegeven, zijn eigen loftuitingen in de mond te leggen, leverde hem in Frankrijk opnieuw spot op, zodat hij de bewuste tweet snel verwijderde.

De heerschappij van de onvitalen

Blamage

Mogelijk om zich een blamage als in 2014 te besparen, voert Lévy zijn monoloog nu steeds slechts eenmalig in circa 20 Europese metropolen op. Het publiek mag hem vooraf vragen stellen. Per opvoering kiest hij drie daarvan uit en past de bespreking daarvan in zijn monoloog in. Op 5 maart trad hij op in Milaan en polemiseerde hij tegen de Gele Hesjes, die “in Parijs niets anders in de zin hebben dan flikken, Joden en homo’s in elkaar te slaan”. Aangezien dit fragment door de zender LCI van de oligarch Bouygues uitgezonden werd, diende de president van de vrije zender Sud Radio, Didier Maïsto, bij de mediatoezichthouder CSA een klacht in wegens “publiek aanzetten tot haat”. Hij eiste bovendien dat het fragment als reclametijd voor Macrons partij La République En Marche aangemerkt zou worden. Ongeacht wat de CSA besluit, geeft het goed het gevoelen van veel Fransen weer.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.