De Volksrepubliek China heeft grote belangstelling voor het Noordpoolgebied en Antarctica. De Chinezen zijn er nog niet zo aanwezig als in Afrika en Latijns-Amerika, maar daar wordt aan gewerkt. 

In januari 2018 presenteerde de Chinese vice-minister van Buitenlandse Zaken Kong Xuanyou het Witboek Arctisch Beleid van China. Daarin zet Peking uiteen welke projecten het in het Noordpoolgebied nastreeft. Ten eerste gaat het daarbij om een noordelijke aanvulling op het grote infrastructuurproject van de Nieuwe Zijderoutes, de zogenoemde Arctische Zijderoute. Deze scheepvaartroute door de steeds langer bevaarbare randzeeën van de Arctische Oceaan zou de zeeroute naar Europa met maar liefst 4000 mijl verkorten.

Delfstoffen

Ten tweede heeft China grote belangstelling voor de delfstoffen in het hoge noorden. Naast de investeringen voor de winning daarvan in het noorden van Rusland en Siberië, startte China enige tijd geleden al een charmeoffensief richting landen als IJsland en Noorwegen. Sinds 2005 investeerde China reeds zo’n 100 miljard dollar in infrastructuurprojecten in landen die aan het Noordpoolgebied grenzen.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Groenland

Momenteel gaat de Chinese aandacht vooral uit naar Groenland. Het grootste eiland ter wereld, met slechts 56.000 inwoners, geniet sinds 2009 vergaande autonomie. Alleen het buitenland- en defensiebeleid van Groenland wordt nog door kolonisator Denemarken waargenomen.

Maar ook dat moet veranderen als het aan de meeste Groenlanders ligt. Want in de laatste parlementsverkiezingen in april 2018 wonnen de partijen die voor het streven naar volledige onafhankelijkheid zijn. In die situatie zal Kopenhagen uiteraard ophouden de helft van de Groenlandse staatsuitgaven te betalen. Derhalve is men naarstig op zoek naar alternatieve inkomstenbronnen. En hier komt China in het spel.

Mijnbouwlicenties en infrastructuur

Peking is namelijk bereid aanzienlijke sommen te betalen voor mijnbouwlicenties. Daarnaast willen de Chinezen ook graag investeren in de verbetering van de onderontwikkelde infrastructuur op het eiland. Dit leidt tot de nodige onrust in Kopenhagen en Washington. Zo kwam er ineens een buitengewoon genereus aanbod uit Kopenhagen voor de bouw van drie luchthavens. Waardoor de opdracht hiervoor aan de China Communications Construction Company (CCCC) voorbij ging.

Vanuit de luchtmachtbasis Thule in het noorden van Groenland voeren de Amerikanen onder andere spionagevluchten boven Rusland uit.

Luchthavens

De Amerikaanse belangstelling voor Groenland is van geostrategische aard. De VS gebruiken het eiland sinds 1941 als vooruitgeschoven positie. Vooral de in 1951 opgerichte luchtmachtbasis Thule is daarbij van betekenis. Van daaruit vliegen Amerikaanse spionagevliegtuigen onder andere over Rusland. De VS zien in het Chinese engagement op Groenland dan ook een bedreiging voor hun nationale veiligheid. Hieruit vloeide dan ook het ‘verzoek’ van Washington aan zijn altijd gewillige NAVO-satellietstaat Denemarken om zijn semikolonie door een buitengewoon genereus aanbod ter zake van de luchthavens af te houden van samenwerking met de Chinezen. Of dergelijke coups ook op andere terreinen succesvol zullen zijn valt te bezien.

Bodemschatten

Het noordpoolgebied kent zeer veel bodemschatten. Naar schatting van de United States Geological Survey liggen er circa 400 olie- en gasvelden, die zo’n 30 procent van de mondiale aardgasreserves en 13 procent van de oliereserves vertegenwoordigen. De totale waarde wordt op circa 30 biljoen euro geschat. Door het terugtrekken van het ijsdek, vergelijkbaar met de Middeleeuwse Warme Periode tussen 950 en 1250, belooft de winning in de toekomstig ook beduidend minder ingewikkeld te worden.

Zeldzame aarden

Voor de Deense semikolonie Groenland, waarvan de bevolking momenteel vrijwel uitsluiten van visserij en een beetje toerisme leeft en derhalve jaarlijks 500 miljoen euro subsidie van Kopenhagen nodig heeft, is dat goed nieuws. Zo zijn er op het eiland de zeldzame aarden cerium, lanthanium, neodymium, terbium en yttrium. De Duitse Bundesanstalt für Geowissenschaften und Rohstoffe maakte onlangs bekend dat Groenland de wereldeconomie voor 150 jaar van deze zeldzame aarden zou kunnen voorzien.

Uranium, metalen, robijnen, zand

Vergelijkbaar ziet het er uit bij uranium. Alleen onder het Kvanefjeld, 200 kilometer ten zuiden van de hoofdstad Nuuk, zijn al gigantische hoeveelheden daarvan te vinden. Waarschijnlijk gaat het om de op vijf na grootste uraniumafzetting ter wereld. Op andere locaties zijn verder zink, lood en ijzererts in grote hoeveelheden te vinden. Daarbij komt nog een robijnmijn in Aappaluttoq. Zelfs het zand dat bij het terugtrekken van de gletsjer vrij komt te liggen, laat zich verkopen, omdat het anders dan bijvoorbeeld woestijnzand geschikt is om in beton toe te passen. Groenland zou in de toekomst ieder jaar zand ter waarde van goed een miljard dollar kunnen exporteren en alleen al daarmee zijn hele staatsuitgaven kunnen financieren.

Er zijn echter nog hindernissen voordat met de winning begonnen kan worden. Daarbij gaat het om bureaucratische hordes en heftig protesterende milieubeschermingsorganisaties. Daarnaast ontbreekt het Groenland aan personeel, expertise en de benodigde infrastructuur. Vandaar de samenwerking met Chinese bedrijven.

Antarctica

Op Antarctica bevinden zich waarschijnlijk evenveel delfstoffen als in het Arctische gebied. Zo vermoeden geologen hier aanzienlijke olievelden en steenkoolafzettingen. Ook geldt het als waarschijnlijk dat er op het zuidelijke continent allerlei economisch belangrijke ertsen, zoals edelmetalen en diamanten te vinden zijn. Ook deze rijkdom wekt de belangstelling van China. Het Milieubeschermingsprotocol van Madrid 1998 bij het Verdrag inzake Antarctica, dat nog tot 2048 geldt, verbiedt echter ieder gericht zoeken naar delfstoffen of de winning daarvan.

Onderzoeksoffensief

Zodoende moet Peking voorlopig genoeg nemen met de wetenschappelijke verkenning van het zuidpoolgebied. Men kan hier inmiddels spreken van een regelrecht onderzoeksoffensief. Dat begon toen de Volksrepubliek in 1985 haar eerste Zuidpoolstation genaamd Chang Cheng (Grote Muur) in gebruik nam. Hierop volgde de oprichting van nog vier van dergelijke onderzoeksstations. Uiterlijk in 2022 moet daar nog een station op Inexpressible Island in de Rosszee bijkomen.

Chang Cheng onderzoeksstation

Transportmiddelen

Met de ijsbreker Xuelong 2 en het poolvliegtuig Xueying 601 heeft China speciale transportmiddelen ontwikkeld, waarmee de onderzoeksstations in het eeuwige ijs eenvoudiger te bereiken en bevoorraden zijn. Daarnaast heeft China het ambitieuze plan opgevat voor het opzetten van een eigen luchthaven in Antarctica. Daar moeten in de toekomst normale passagiersvliegtuigen met toeristen kunnen landen. Die komen dan nog bij de meer dan 3.000 Chinezen per jaar die nu reeds ter recreatie Antarctica bezoeken.

Dat China op de Zuidpool niet alleen onderzoek wil doen, blijkt wel uit haar blokkade van het project om een groot zeereservaat in de Weddellzee in te richten. Hier is namelijk krill te vinden, dat zijn zwermen kleine, garnaalachtige zeedieren, wier industriële vangst ook op de agenda van Peking staat.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.