Met het lied ‘Don’t cry for me, Argentina’ en de musical Evita richtten Andrew Lloyd Webber en Tim Rice in 1976 een muzikaal monument voor haar op. Maar tijdens haar leven was ze al een icoon. Honderdduizenden juichten haar op publieke bijeenkomsten toe. 100 jaar geleden kwam Eva Perón, Evita genoemd, als buitenechtelijk kind in een eenvoudig milieu ter wereld.

Eva Maria Ibarguren werd op 7 mei 1919 als een van vijf buitenechtelijke kinderen van haar moeder Juana op de Argentijnse pampa geboren. De biologische vader – een rijke grootgrondbezitter – woonde aanvankelijk bij de familie, maar was al getrouwd en keerde later naar zijn echtgenote terug. Eva groeide in armoede op. Toen ze 15 was verliet ze samen met haar toenmalige vriendje de provincie om in Buenos Aires de droom van veel jonge meisjes na te jagen en een carrière als actrice te beginnen. In deze tijd nam ze de familienaam Duarte, van haar intussen overleden vader, aan. Ze kreeg daadwerkelijke meerder rollen in toneelstukken en in derderangs speelfilms. Ze had echter meer succes in hoorspelen voor de radio. En zo was ze begin jaren ’40 toch een van de best verdienende actrices van het land.

Eva PerónAardbeving treft San Juan

In januari 1944 wed de provincie San Juan in het westen van Argentinië getroffen door een zware aardbeving. Het militaire bewind onder Pedro Ramírez belastte de destijds nog onbeduidende kolonel en minister van Arbeid Juan Perón met het treffen van hulpmaatregelen. Hiertoe vatte men ook het plan op voor een benefietconcert voor de slachtoffers. Bij gelegenheid van een gala in het stadion Luna Park in Buenos Aires leerden Juan Perón en Eva Duarte elkaar kennen. De 24-jarige jonge actrice werd de geliefde van de twee keer zo oude politicus.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Vakbonden

Al vroeg benutte Perón Eva’s populariteit. Toen het militaire bewind begon de werknemersorganisaties samen te voegen en onder controle te brengen, werd zij voorzitster van de acteursvakbond. In radio-uitzendingen en openbare optredens wierf Eva voor de persoon en het politieke program van haar geliefde. Binnen het regime werd Perón steeds meer een sleutelfiguur. Hij kon daarbij vooral steunen op de arbeiders en de armere bevolkingslagen. Al in 1944 moest president Ramírez op zijn aandringen terugtreden.

Arrestatie

Demonstratie voor vrijlating Perón

In oktober 1945 werd Perón vanwege zijn toenemende invloed echter door zijn kameraden gearresteerd. Daarop verzamelden zich zo’n 300.000 van zijn aanhangers voor het presidentieel paleis in Buenos Aires en eisten de onmiddellijke vrijlating van de minister. Tegen deze druk was het militaire bewind niet bestand. Laat op de avond van 17 oktober trad Perón op het balkon van het gebouw naar buiten en sprak de volhardende massa toe. De toespraak legde de basis voor het nu door hem nagestreefde presidentschap. De volgende dag trouwde hij met Eva.

Juan Perón en Eva op hun bruiloft

Primera dama

De presidentsverkiezingen van 26 februari 1946 won hij overtuigend. Eva Perón werd al snel het uithangbord voor het presidentschap van haar man. Ze toerde voor hem door Europa en gaf de nieuwe politiek in Buenos Aires op het internationale toneel een gezicht. Binnenlands nam ze de typische taken van een primera dama waar en hield zich vooral met liefdadigheid bezig.

Politiek engagement

Zowel onder haar tijdgenoten als ook onder historici is omstreden in hoeverre Eva Perón als zelfstandige politieke acteur gezien kan worden. Haar politieke engagement begon pas door de relatie met haar latere man. Uit haar leven daarvoor zijn geen politieke activiteiten bekend. In interviews en toespraken heeft ze zich ook steeds als door haar man politiek geïnspireerd voorgesteld. Ze liet er geen twijfel over bestaan dat hij de beslissingen in zijn ambten steeds alleen en zonder haar invloed nam.

Eva Perón als hoofd van haar stichting

Toch zijn er ook aanwijzingen dat ze achter de schermen wel invloed uitoefende. De door haar opgerichte en naar haar genoemde welzijnsorganisatie had al na enkele jaren meer dan 14.000 mensen in dienst en was daarmee een belangrijke machtsbasis. De organisatie ontving later ook financiering uit de schatkist. Zelf werkte ze soms 20 uur op een dag voor haar stichting.

Buitenechtelijke relaties

Tegen critici trad ze rigoureus op. Eva Perón leed onder het feit van haar buitenechtelijke geboorte. Maar vooral haar eigen seksuele liaisons voor het huwelijk, werden in de behoudende Argentijnse samenleving van destijds afgekeurd. Onder haar druk werd het verschijnen van het dagblad La Prensa enige tijd verboden, omdat de krant over deze zaken had geschreven.

Het leger stond niet toe dat Eva kandidaat zou zijn voor het vice-presidentschap.

Vrouwenkiesrecht

Een echt politiek engagement van Eva Perón was haar inzet voor het vrouwenkiesrecht. Dit werd reeds een jaar na het aantreden van Juan Perón als president ingevoerd. Ze leidde ook de vrouwenorganisatie van de peronistische partij. Eigen ambities om in de presidentsverkiezingen van 1951 naast haar man als kandidate voor het vice-presidentschap aan te treden, moest ze onder druk van de militaire top en vanwege baarmoederhalskanker opgeven. Bij de operatie bleek dat de kanker al uitgezaaid was. Zo stierf Eva Perón uiteindelijk op 26 juli 1952.

Nationale rouw

Hoewel ze nooit een publiek ambt bekleedde, kondigde de regering nationale rouw af. Drie miljoen mensen namen aan de begrafenisplechtigheden in de hoofdstad deel. Acht mensen kwamen daarbij om het leven door verdrukking in de menigte. In Buenos Aires waren alle bloemenwinkels uitverkocht. Er werden zelfs extra bloemen uit omliggende landen ingevlogen. Deze enorme populariteit van Eva Perón werkt tot op de dag van vandaag door. Met name vanwege haar inzet voor de armen wordt ze door sommigen in Zuid-Amerika nog altijd haast als een heilige vereerd.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.