Lithium is onmisbaar voor de bouw van elektrische auto’s. Deze nieuwe cruciale delfstof zou echter al snel even problematisch kunnen blijken als aardolie. Bij de winning van het lichtmetaal wordt aanzienlijke milieuschade aangericht. Daarnaast veroorzaakt de toenemende vraag een wedloop om de exploitatie van afzettingen.

Het lichtmetaal lithium, dat in de natuur niet in zuivere vorm voorkomt, maar alleen in diverse chemische verbindingen zoals lithiumcarbonaat en lithiumhydroxide, vond aanvankelijk geen grotere economische aanwending. Dat veranderde toen het element begin jaren ’90 als ideaal bestanddeel voor accumulatoren ontdekt werd. De lithium-ion-accu’s blinken uit door een hoge levensduur en energiedichtheid bij relatief gering gewicht. Bovendien verloopt het heropladen relatief ongecompliceerd. Om deze reden worden ze ook in elektrische auto’s ingezet. Voor een elektrische auto is tot 50 kilogram lithium nodig.

Elektrische auto’s drijven vraag op

Vanwege de politiek aangedreven groei in de vraag naar elektrische auto’s, is ook de vraag naar lithium in de afgelopen jaren enorm gestegen. En dat drijft ook de prijs voor de delfstof op. In 2005 kostte een ton lithium nog slechts 1460 USD, terwijl er in 2018 al tot 16.500 dollar voor betaald werd.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Winning niet eenvoudig

Maar er is nog een ander probleem. Lithium behoort weliswaar niet tot de zeldzame bestanddelen van de aardkorst, maar de winning ervan is allerminst eenvoudig. Zodoende bestaan er inmiddels twijfels over de toereikende beschikbaarheid van het lichtmetaal, wanneer de productie van elektrische auto’s zo snel toeneemt als verwacht. In dit geval zou de vraag naar lithiumcarbonaat en lithiumhydroxide tot 2035 meer dan verdrievoudigen.

Schaarste

Dan bestaat het gevaar dat de landen waar deze delfstoffen gewonnen worden niet meer kunnen voldoen aan de vraag. Daar komt nog bij dat de tot nu toe bekende reserves de te verwachten vraag slechts tot circa 2050 dekken. Tegen die tijd zouden er dus technische alternatieven voor de lithium-ion-accu’s beschikbaar moeten zijn.

Instabiele landen

Evo Morales

En dan zijn er nog de politieke onzekerheden. China en westerse industrielanden leveren momenteel een wedloop om de hand te legen op lithiumafzettingen buiten China. De afzettingen buiten China liggen deels in eerder instabiele landen als Zimbabwe, Afghanistan en de Congo. En dan is er nog Bolivia, waar mogelijk meer lithium te vinden is dan waar ook ter wereld.

Evo Morales

Sinds 2006 is Evo Morales, voorzitter van de socialistische, antikapitalistische partij Movimiento al Socialismo (MAS), president van dit Zuid-Amerikaanse land. “Lithium is het nieuwe aardgas”, aldus Morales. Met de miljardeninkomsten uit de winning van deze delfstof kon Morales in de afgelopen jaren de grote onderklasse van zijn land bedienen. Zal het hem op enig moment net zo vergaan als zijn ideologische broeder en ambtsgenoot Nicolas Maduro van de grote olie-exporteur Venezuela? Morales streeft nu naar een vierde ambtstermijn, ofschoon de grondwet dat eigenlijk verbiedt, een ideaal voorwendsel voor regime change.

Milieuschade

Tot slot is het nog zo dat de aanschaf van elektrische auto’s wordt gestimuleerd vanwege het milieu. De winning van lithium veroorzaakt echter aanzienlijke milieuschade. Vooral bij de dagbouw van lithiumhydroxide uit zoutmeren is dit het geval. De zogezegd milieuvriendelijke elektrische auto veroorzaakt kortom op haar beurt nieuwe milieurisico’s.

Waar lithium voorkomt

Er zijn twee bronnen voor lithium: lithiumhoudende pekel uit zoutmeren en lithiumhoudende mineralen. De winbare mondiale voorraad van het lichtmetaal wordt op circa 54 miljoen ton geschat. Drie kwart daarvan vermoeden geologen in de zogenaamde lithiumdriehoek Chili, Argentinië en Bolivia. Hier bevinden zich de zoutmeren Salar de Atacama, Salar del Hombre Muerto en Salar de Uyuni. De Salar de Atacama laat met 0,16 procent het wereldwijd hoogste lithiumgehalte zien.

Bolivia: Saoedi-Arabië van het lithium

De Salar de Uyuni, die in de op 3653 meter hoogte gelegen Boliviaanse provincie Potosi ligt en een oppervlak van meer dan 10.000 vierkante kilometer inneemt, lijkt de grootste afzetting te zijn en herbergt naar schatting 5,4 miljoen ton. Als dit klopt dan zou de onderontwikkelde staat in de Andes het ‘Saoedi-Arabië van het lithium’ kunnen worden.

Satellietfoto van het Salar de Uyuni in Bolivia

Andere productieve bovengrondse afzettingen zijn er in China. In het bijzonder moet het Zabuye-zoutmeer ten noordwesten van Xigatse genoemd worden. Hieruit zou naar verluidt 1,5 miljoen ton lithium te winnen zijn. Het momenteel meest veelbelovende onderaardse lithium-zoutbekken werd in het Cauchari-gebied in de Argentijnse provincie Jujuy gevonden. Onlangs genomen proefboringen doen hopen op circa drie miljoen ton lithium op een diepte van 300 meter en verder.

En dan zijn er nog de afzettingen van lithiumhoudende ertsen in de Verenigde Staten, Canada, Mexico, Brazilië, de Congo, Zimbabwe, Rusland, Portugal, Oostenrijk, Finland, Afghanistan en Australië. Alleen in de mijnen van het bijzonder rijk met bodemschatten gezegende vijfde continent ligt naar schatting nog 1,5 miljoen ton lithium. Recent werd ook in Duitsland een noemenswaardige lithiumafzetting gevonden, bij Altenberg in het oosten van Ertsgebergte. Daar komt het mineraal zinnwaldiet voor, dat naast ijzer en aluminium ook lithium bevat. Mogelijk laten zich daaruit rond de 125.000 ton lithium winnen. Bij geschatte kosten van 4.000 dollar per ton, zou de delving daarvan ook daadwerkelijk rendabel zijn.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.