Nog geen twee jaar geleden werd Philippe Richert, de vanaf 2010 zittende president van de regioraad van de Elzas, tot de eerste regioraadspresident van de nieuw gevormde regio Grand Est gekozen. Eind september wierp de in 1953 in Ingwiller in de Neder-Elzas geboren christendemocraat de handdoek in de ring.

Achtergrond van zijn aftreden is de sinds de samenvoeging van de regio Elzas met de regio’s Lotharingen en Champagne-Ardennes tot de regio Grand Est niet aflatende weerstand tegen de ondemocratische manier waarop die is voltrokken, waarbij zich steeds meer mensen aansluiten. Recent wees een peiling uit dat 84 procent van de bevolking van de Elzas zou willen dat de Elzas zich losmaakt van de regio Grand Est en weer een zelfstandige regio wordt.

Onlangs werd een manifest van 100 bekende persoonlijkheden uit de Elzas gepresenteerd, waarin gepleit wordt voor het scheppen van een nieuwe zelfstandige regio Elzas met de gecombineerde bevoegdheden van een regio en een departement (de oude regio Elzas telde twee departementen: Bas-Rhin en Haut-Rhin).

Philippe Richert (foto: Claude Truong-Ngoc)

De druk op Richert, die voor het verlies van de zelfstandigheid van de Elzas verantwoordelijk gehouden wordt – sommigen noemen hem zelfs ‘de doodgraver van de Elzas’, is simpelweg te groot geworden, zo citeert radiozender France Bleu Alsace een lid van de regioraad. Aanvankelijk had Richert zelf de in tijdens de ambtstermijn van president François Hollande uit besparingsoogpunt geplande grote regio Grand Est sterk bekritiseert.

Vervolgens liet hij zich echter overhalen, stelde zich verkiesbaar en won eind 2015 de verkiezingen in de nieuwe regio, waarbij Richert (Les Républicains) onder andere Florian Philippot versloeg, die toen nog voor het Front National uitkwam, maar ook de zittende president van Lotharingen, Jean-Pierre Masseret (Parti Socialiste). De weerstand van de Elzassers tegen het verlies van hun zelfbestuur nam echter niet af.

Voor Richert was het besluit van de nieuwe regering in Parijs, om een door de vorige regering reeds toegezegd bedrag van 450 miljoen euro niet ter beschikking te stellen, de druppel die de emmer deed overlopen. Dit taxeerde hij als bewijs dat de nieuwe regering onder Emmanuel Macron, wiens partij tijdens de samenvoeging van de regio’s twee jaar geleden nog niet eens bestond, niet meer achter de bestuurlijke herindeling stond.

Volgens de eerder genoemde peiling voelt 38 procent van de Elzassers zich in de eerste plaats Elzasser en daarna pas Fransman. 84 procent van de ondervraagden wil dat de Elzas weer een zelfstandige regio wordt, 73 procent dat die regio ook de bevoegdheden van een departement krijgt. 58 procent wil dat de Elzas zelfs een mate van autonomie krijgt die vergelijkbaar is met een Zwitsers kanton of een Duitse deelstaat. Uit het opinieonderzoek blijkt verder dat 61 procent van de Elzassers voor verplichte Duitse les op school zou zijn. En twee derde zou de ontwikkeling van tweetalig Frans-Duits onderwijs verwelkomen. Ten slotte is meer dan de helft voor het invoeren van Elzassisch als tweede officiële taal in de regio.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Het Elzassisch is verwant aan het Alemannisch dat men aan de andere kant van de Rijn spreekt. De Elzas was immers lange tijd onderdeel van het Heilige Roomse Rijk der Duitse natie. Aan het einde van de Dertigjarige Oorlog echter viel het Habsburgse bezit in de Elzas door de Vrede van Westfalen aan Frankrijk toe. Aan het einde van de Negenjarige Oorlog verwierf Lodewijk XIV, eind 17e eeuw, ook de rest van de Elzas door het Verdrag van Rijswijk.

Na de Franse-Duitse Oorlog van 1870-1871 werd in Versailles het Duitse keizerrijk uitgeroepen en hoorden Elzas en Lotharingen tot het einde van de Eerste Wereldoorlog bij Duitsland. Daarna werden ze weer bij Frankrijk gevoegd, maar bedongen katholieke politici belangrijke uitzonderingen op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg. Frankrijk kende inmiddels immers strikte laïcité, terwijl Elzas en Lotharingen in het Duitse rijk een veel grotere vrijheid van godsdienst en onderwijs hadden genoten.

100 intellectuelen, academici, kunstenaars en bekende ondernemers ondertekenden een oproep tot het vormen van een nieuwe regio Elzas. De tekst roept de politieke leiders om zich in te zetten voor het terugdraaien van de bestuurlijke herindeling, waardoor de Elzas weer een bestuurlijke regio los van Lotharingen en de Champagne-Ardennen wordt. De tekst constateert dat de samensmelting van de drie regio’s tot Grand Est zo’n twee jaar geleden zonder goede inschatting van de gevolgen en in strijd met de democratie is doorgevoerd. Onder de Elzasser persoonlijkheden, die het ‘appel van de 100’ ondertekend hebben, bevindt zich voormalig profvoetballer Arsène Wenger, tegenwoordig trainer van Arsenal.

Al tijdens de campagne voor de presidentsverkiezingen was een door burgemeester van Molsheim (bekend van de autofabriek van Bugatti) Laurent Furst in het leven geroepen initiatief een petitie begonnen onder het motto ‘Geef ons de Elzas terug’. Voor deze petitie, die opriep tot een vertrek uit de nieuwe regio, werden destijds in korte tijd 10.000 handtekeningen verzameld, waaronder die van meer dan 100 burgemeesters.

Wijngaard op de Schlossberg vanuit kasteel Kaysersberg, op de achtergrond de dorpen Sigolsheim, Kientzheim en Ammerschwihr, in de verte de stad Colmar (foto: JLPC)

Share.

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.

Comments are closed.