Door het verplaatsen van een vliegdekschip-formatie en een groep bommenwerpers naar de Golfregio voeren de VS de spanning met Iran op. Terwijl de veronderstelde “Iraanse dreiging” vaag blijft, is wel duidelijk dat er een fundamenteel probleem is binnen de Amerikaanse regering.

Nationale Veiligheidsadviseur John Bolton stelt dat de Amerikaanse zet gedaan wordt in reactie op “een aantal zorgwekkende en escalerende indicaties en waarschuwingen.” Bolton voegde er verder aan toe dat “de Verenigde Staten geen oorlog met het Iraanse bewind zoek”, om te vervolgen met de verzekering dat ze “volledig gereed zijn om op iedere aanval, het zij indirect, dan wel door de Revolutionaire Garde of reguliere Iraanse strijdkrachten.”

Routinemissie

Dat het ministerie van Defensie pas een dag later reageerde op Boltons uitspraken, maakt wel duidelijk dat waarnemend minister van Defensie Pat Shanahan weinig in de melk te brokkelen heeft. De formatie schepen rond het vliegdekschip USS Abraham Lincoln was een maand geleden vertrokken uit Norfolk, Virginia en nam recent deel aan manoeuvres in de Middellandse Zee. Het Pentagon bevestigde desgevraagd dat de vliegdekschip-formatie sowieso naar de Golfregio zou gaan om US Central Command (CENTCOM) te ondersteunen. De schepen zouden er nu echter versneld naartoe gaan, vanwege informatie over een Iraanse dreiging. 

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Fundamenteel probleem binnen Amerikaanse regering

Dat Bolton in staat was om een routinemissie van de Amerikaanse marine naar het Midden-Oosten in te zetten als een ad hoc-reactie op een niet nader verklaarde “Iraanse dreiging” is frappant. Bolton is immers slechts een adviseur van de president, hij neemt geen enkele plaats in de militaire bevelsstructuur in en heeft geen gezag om dit soort zaken te beslissen. Dat niet het Pentagon maar het Witte Huis deze aankondiging maakte, legt een fundamenteel probleem binnen de Amerikaanse regering bloot.

“Iraanse dreiging”

Van welke “Iraanse dreiging” nu precies sprake zou zijn, blijft intussen onduidelijk. Maar het was kennelijk ernstig genoeg dat minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo zijn reeds lang van tevoren geplande bezoek aan bondskanselier Angela Merkel afzegde. In plaats daarvan reisde Pompeo in het geheim naar Bagdad, waar hij met Iraakse politici gesproken zou hebben over de op handen zijnde Iraanse dreiging. Pompeo verklaarde “het is absoluut (sic!) het geval dat we escalerende acties van de Iraniërs hebben gezien. En het is evenzeer het geval dat de Iraniërs verantwoordelijk zullen houden voor aanvallen op Amerikaanse belangen”. Hij voegde er aan toe: “Als deze acties plaatsvinden, zij het indirect door een derde – een militie, Hezbollah – zullen we het Iraanse leiderschap daar direct verantwoordelijk voor houden.”

Theater

Zowel de versnelde verplaatsing van de vliegdekschip-formatie als de trip van Pompeo naar Irak, wekt een nogal theatrale indruk. Er zou sprake zijn van een concrete dreiging, tegelijk schieten de waarschuwingen alle kanten uit, de straat van Hormuz, Irak, Libanon. Een en ander is te herleiden tot Israëlische inlichtingen. Israëlische inlichtingendiensten hadden reeds op 16 april jongstleden een ontmoeting met Bolton in het Witte Huis. Naar Boltons eigen zeggen spraken ze daar over de “Iraanse kwaadaardige activiteiten en andere destabiliserende actoren in het Midden-Oosten en overal ter wereld.”

Israëlische scenario’s

De inlichtingen waar het om gaat, ontleend aan analyse van de Mossad, betreffen “scenario’s” van wat Iran mogelijk voorbereidt. “Het is nog onduidelijk wat de Iraniërs proberen te doen en hoe ze van plan zijn het te doen”, aldus een Israëlische functionaris. “Maar het is voor ons duidelijk dat de Iraanse temperatuur stijgende is ten gevolge van de toenemende Amerikaanse druk-campagne tegen hen en dat ze overwegen terug te slaan tegen Amerikaanse belangen in de Golf.” Het heeft er kortom alle schijn van dat er van concrete Iraanse dreiging geen sprake is, maar veeleer van Israëlische veronderstellingen over mogelijke Iraanse dreigingen. 

“Recente en duidelijke indicaties”

In ieder geval heeft het Witte Huis noch het Pentagon concrete uitspraken gedaan over de aard van de veronderstelde Iraanse dreiging. CENTCOM spreekt verhullend van “recente en duidelijke indicaties dat Iraanse strijdkrachten en proxy-krachten voorbereidingen treffen, mogelijk om Amerikaanse strijdkrachten in de regio aan te vallen”, om er aan toe te voegen dat het om dreiging zowel ter zee al te land zou gaan. 

Iraanse defensie

Er is kortom sprake van een niet nader omschreven Iraanse dreiging voor Amerikaanse militaire eenheden in de Golfregio. De realiteit is natuurlijk dat het voor zich spreekt dat Iran zich voorbereidt om Amerikaanse troepen aan te vallen, in het geval de Amerikanen Iran aanvallen. De Iraanse defensie zou geen knip voor de neus waard zijn als het geen rekening zou houden met een eventuele Amerikaanse aanval. In zo’n geval ligt het voor de hand om terug te slaan met een aanval op Amerikaanse bases in de regio. 

Bolton is het probleem

Het theatrale gedoe van Bolton en Pompeo verandert daar niets aan. Door echter bewust de spanning met Iran op te voeren op grond van Israëlische “inlichtingen”, zet Bolton de VS op de weg naar een oorlog die het niet kan winnen. Het is juist door Boltons beleid van confrontatie met Iran dat de dreiging van escalatie toeneemt. 

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.