Nu de verkiezingen voor het Europees Parlement zondag zijn afgerond, is nog niet per se duidelijk hoe groot iedere fractie wordt. Na de verkiezingen zijn er immers ook altijd partijen die van fractie wisselen of die voor het eerst het Europees Parlement binnenkomen. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld de eurosceptische fracties ECR en ENP nog enigszins groeien. Als alle eurosceptici één fractie zouden vormen, waren ze de grootste. Maar dat zit er niet in.

ECR-fractie

De gematigd eurosceptische ECR-fractie lijkt al met al zo’n 57 zetels te hebben. De regeringspartij Recht en Gerechtigheid heeft samen met enkele kleine Poolse partijtjes 26 zetels gehaald. De Polen vormen daarmee de grootste delegatie binnen de ECR, nu de Britse Conservatieven maar 4 zetels behaald hebben. Verder zijn er de Fratelli d’Italia met 5 zetels, de Tsjechische ODS met 4 en de N-VA, FvD en Zweden Democraten met elk 3 zetels. De Letse Nationale Alliantie en ChristenUnie-SGP behaalden elk 2 zetels. Verder hebben de Kroatische Soevereinisten, de Duitse Gezinspartij, de partij van de Poolse minderheid in Litouwen en twee respectievelijk rechts-liberale en conservatieve partijen in Slowakije ieder 1 zetel behaald.

Onder de kiesdrempel

Een aantal partijen die voorheen in de ECR-fractie vertegenwoordigd waren, keren niet terug in het Europees Parlement, te denken valt aan de Onafhankelijke Grieken, de AfD-afsplitsing Liberal-Konservative Reformer, de Roemeense M10 en de DISY-afsplitsing Cypriotische Solidariteitsbeweging. Ook waren er partijen die in de peilingen enige tijd de kiesdrempel leken te halen, maar daar uiteindelijk toch niet in slaagden, zoals Debout la France en de Luxemburgse ADR.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Fractiewissel

Daarnaast zijn er partijen waarvan reeds duidelijk is dat ze voor een andere fractie zullen kiezen. Zo koos de enige afgevaardigde van de Ierse Fianna Fail in 2014 voor aansluiting bij de ECR-fractie, terwijl zijn partij lid is van de ALDE. Verder hebben de Deense Volkspartij en de Ware Finnen reeds aangegeven zich aan te sluiten bij de nieuwe ENP-fractie van Matteo Salvini. Van de twee gekozenen van de Bulgaarse VMRO is nog onduidelijk bij welke fractie zij zich aan zullen sluiten. In de vorige zittingsperiode was de enige VMRO-afgevaardigde Angel Dzhambazki lid van de ECR-fractie. Partijleider Krasimir Karakachanov onderhoudt echter ook contacten met de Rassemblement National.

ENF-/ENP-fractie

De nationalistische ENF-fractie, die in de nieuwe zittingsperiode waarschijnlijk vervangen wordt door een fractie met een andere naam, lijkt gegroeid te zijn naar zo’n 73 zetels. Grootste delegatie is hier de Italiaanse Lega met 28 zetels, gevolgd door de Franse Rassemblement National met 22 en de Duitse AfD met 11 zetels. Verder zijn er FPÖ en Vlaams Belang met ieder 3 zetels, de Tsjechische SPD en de Ware Finnen met elk 2 zetels en tot slot de Deense Volkspartij en de Estse EKRE met beide 1 zetel.

Enkele partijen waarop Salvini, Le Pen en co. gehoopt hadden, haalden de kiesdrempel niet. In de peilingen had het daar soms wel op geleken, mede door de hogere opkomst pakte het anders uit. Het gaat daarbij om de Bulgaarse partij Volja, de Slowaakse partij Sme Rodina en de Sloveense Nationale Partij. Ook de Nederlandse PVV krijgt vooralsnog geen zetel, hoewel deze er na de Brexit alsnog komt.

EFDD-fractie

Naast de ECR- en ENF-fracties kende de afgelopen zittingstermijn nog een derde eurosceptische fractie genaamd EFDD. Met het oog op de naderende Brexit was deze fractie al afgeschreven. De Italiaanse Vijfsterrenbeweging (M5S) kondigde voor de verkiezingen aan een nieuwe fractie te willen vormen. Van haar beoogde partners heeft echter alleen de Kroatische Zivi Zid 1 zetel gehaald. De vorming van een nieuwe fractie onder leiding van M5S lijkt derhalve niet mogelijk, aangezien daarvoor leden uit tenminste zeven lidstaten nodig zijn. Het is dus denkbaar dat er een doorstart gemaakt wordt met de EFDD, zeker nu Nigel Farage met zijn Brexit Party furore maakt. Anderzijds lijkt het weinig zinvol om zo’n fractie te vormen, als de Brexit er over een paar maanden alsnog komt.

De M5S zal waarschijnlijk fractieloos blijven, aangezien aansluiting bij diverse fracties in de afgelopen termijn reeds mislukt is. De Brexit Party zal door de ECR niet gebliefd worden en zelf geen aansluiting zoeken bij de ENF.

Onzeker

Er zijn echter nog wat andere partijen waarvan onzeker is bij welke fractie ze zich aan zullen sluiten. Zowel ECR als ENF zouden hier hun slag kunnen slaan. Het gaat daarbij om de reeds genoemde 2 afgevaardigden van de Bulgaarse VMRO, de ene afgevaardigde van de Kroatische partij Zivi Zid, een afgevaardigde van de nieuwe partij Griekse Oplossing, twee afgevaardigden van de Litouwse Unie van Groenen en Boeren en een van de Litouwse Centrumpartij en als klap op de vuurpijl 3 afgevaardigden van de Spaanse partij Vox.

Bulgarije

De Bulgaarse VMRO zit momenteel in de ECR-fractie, maar is geen lid van de pan-Europese partij ACRE. Welke keuze de Bulgaren maken, hangt af van wie er met voorkeurstemmen gekozen zal blijken te zijn, zowel ECR als ENF zijn denkbaar of zelfs een scenario waarin de twee zich verdelen over beide.

Kroatië

Zivi Zid is een atypische partij, die zich moeilijk laat indelen op een links-rechts-schaal. Gezien het anti-NAVO-geluid van de Kroaten, passen ze allicht beter bij de ENF dan bij de ECR, maar ze zijn niet zo nationalistisch. Zivi Zid zou er ook voor kunnen kiezen fractieloos te blijven, maar zelfs aansluiting bij de linkse GUE/NGL-fractie valt niet uit te sluiten.

Griekenland

De nieuwe partij Griekse Oplossing, oosters-orthodox, nationalistisch, Rusland-vriendelijk, lijkt een goede match met de ENF.

Litouwen

De ene afgevaardigde van de Litouwse Unie van Groenen en Boeren (LVZS) koos in 2014 aanvankelijk voor de EFDD-fractie, maar maakte zich later los van haar partij en sloot zich aan bij de fractie van de Groenen/EVA. De LVZS is eigenlijk een samenwerking van boeren en ecoconservatieven. Mede door de verschillende kampen binnen de partij, is moeilijk te voorspellen bij welke fractie deze partij zich aansluit en of daarbij het groene of het eurosceptische de overhand heeft. De Litouwse Centrumpartij is daarentegen een duidelijk eurosceptische partij. Qua eurosceptisch gehalte is het een goede match met de ENF, maar dan moeten ze er wel op tijd bij zijn.

Spanje

De 3 afgevaardigden van de Spaanse partij Vox, zullen waarschijnlijk zowel door PiS als door Lega zeer gewild zijn als bondgenoot. Zij zullen denkbaar proberen hun huid duur te verkopen en meewegen welke fractie hen de beste posities in commissies van het Europees Parlement toezegt.

Conclusie

Er is kortom – afgezien van een moeilijk voorspelbare eventuele klapper als Fidesz – ook na de verkiezingen nog enige groei mogelijk voor de eurosceptische fracties, zij het bescheiden. De ECR en de ENF vissen daarbij goeddeels in dezelfde vijver. Maar voor de ENF zou het hiermee mogelijk zijn door te groeien naar 80+ zetels. Daarmee zou het de ECR, maar ook de Groenen/EVA voorbij kunnen streven en de vierde fractie kunnen worden. De liberale ALDE-Renaissance blaast nu hoog van de toren, maar zonder de Britse Liberal Democrats blijft er van haar voorsprong weinig over. Alle meer of minder radicale eurosceptici van ECR, ENF en anderen bij elkaar zouden inclusief de Brexit Party de grootste en zonder de Britten de op een na grootste fractie kunnen vormen. (Dit zonder partijen mee te rekenen waarvan de euroscepsis betwistbaar is, zoals Fidesz of de Tsjechische regeringspartij ANO, waarvan eigenlijk alleen de leider Andrej Babis zich soms eurokritisch uitlaat.) Die samenwerking zit er echter niet in.

 

 

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.