Een van de moeilijkste punten in de onderhandelingen over de Brexit is de kwestie van het Britse overzeese gebiedsdeel Gibraltar. 

In het Brexit-akkoord, waarover de Britse premier Theresa May het op 25 november 2018 eens werd met de regeringsleiders van de 27 andere EU-lidstaten, is Gibraltar niet betrokken. Spanje had in het geval van een Britse weigering tot bilaterale gesprekken met afwijzing van het akkoord gedreigd.

Kolonie

Nadat May in het Britse parlement medio januari geen meerderheid achter zich had weten te krijgen, zette de EU begin februari nog een tandje bij in de onderhandelingen over wederzijdse visumontheffing in het geval van een harde Brexit op 29 maart. Men verklaarde Gibraltar zonder blikken of blozen tot ‘kolonie’ en beriep zich daarvoor op 50 jaar oude VN-resoluties.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Veto

Downing Street vond dit begrip zoals te verwachten volstrekt onacceptabel en de regeringsleider van Gibraltar, Fabian Picardo noemde het een anachronisme. De Britse voorzitter van de commissie voor Burgerlijke Vrijheden, Justititie en Binnenlandse Zaken (LIBE), Claude Moraes, blokkeerde daarop met zijn veto tegen het gebruik van het omstreden begrip het hele proces, aangezien alle drie EU-instellingen, Parlement, Raad en Commissie, eenstemmig moeten handelen.

May zal nu proberen op 12 maart toch nog de nodige parlementaire steun te vinden, voordat op 21 en 22 maart  in Brussel een laatste maal voor de Brexit over de onzekere toekomst van Gibraltar gesproken zal worden.

Strategische ligging

Door zijn strategische ligging werd Gibraltar al in 711 een belangrijke Arabische uitvalsbasis in Europa. Pas tijdens de Reconquista in 1462 werd de rots weer bevrijd. In 1704 won een Brits-Nederlandse vloot de Slag bij Gibraltar. In 1713 kwam de rots door de Vrede van Utrecht officieel in Britse handen.

Tijdens de dekolonisatie begonnen in 1966 onder druk van de VN Spaans-Britse gesprekken over teruggave. Die bleven echter zonder resultaat. In 1967 stemde bijna de hele bevolking van Gibraltar ervoor om Brits te blijven en 1969 kreeg Gibraltar de status van Brits overzees gebiedsdeel. Spanje sloot daarop tot 1982 de grenzen hermetisch af.

Lucratief

Nadat het Verenigd Koninkrijk in 1973 toetrad tot de Europese Gemeenschap, steeg het inkomen per hoofd van de bevolking van de 30.000 inwoners van het slechts 8,5 vierkante kilometer grote territorium tot 2014 tot een niet-geringe 60.000 USD. Gibraltar groeide uit tot een maritieme dienstverlener en internationaal conferentiecentrum, maar ook een extraterritoriale vestigingsplaats voor banken, belastingoase en omslagplaats voor drugs en belastingvrije genotsmiddelen.

In juni 2016 stemde bij een opkomst van 84 procent dan ook maar liefst 96 procent voor het in de EU blijven. EU-lidstaat Spanje pleit nu voor gedeelde soevereiniteit over Gibraltar. Maar premier Picardo, die zich net als alle 17 leden van het parlement van Gibraltar tegen de Brexit uitgesproken had, maakte in zijn meest recente nieuwjaarstoespraak klip en klaar dat de uitspraak voor het EU-lidmaatschap van destijds in geen enkel opzicht als een teken van bereidheid tot compromissen ten aanzien van de Britse soevereiniteit gezien mag worden.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.