De laatste dagen wordt in de mainstream media melding gemaakt van een Russische oppositie-activist die in Nederland politiek asiel zou zoeken. Het gaat om ene Aleksandr Dolmatov. De NOS en andere Nederlandse media vermelden allen dezelfde feiten, Dolmatov (35) is enige tijd geleden gearresteerd bij een demonstratie tegen Poetin voor het niet opvolgen van aanwijzingen van de politie en korte tijd later weer vrijgelaten. Hij zou in de defensie-industrie werken en betrokken zijn bij “de politieke partij ‘Het andere Rusland'”. Dolmatov arriveerde in Nederland vanuit Kiev (Oekraïne), waar hij vernomen zou hebben dat er op zijn werk in Rusland bedreigingen binnen waren gekomen.

Wat onmiddellijk opvalt aan de berichtgeving is het ontbreken van details en de grote uniformiteit in de berichtgeving van de verschillende media, alsof alles slechts gebaseerd is op een persbericht. In feite schijnt de informatie echter gebaseerd te zijn op telefoongesprekken met Dolmatov vanuit het asielzoekerscentrum. Hij zou al sinds 9 juni in Nederland zijn, intussen zou de Russische politie een huiszoeking gedaan hebben en hem hebben willen meenemen voor verhoor. Dit zou voor hem de doorslag gegeven hebben om asiel aan te vragen in Nederland. Nou wil ik niet treden in de beoordeling van die aanvraag, maar een vraag dringt zich wel op. Als verschillende oppositie-activisten vanwege demonstraties worden meegenomen door de politie en verhoord om vervolgens enige tijd later weer vrij gelaten te worden, waar is Dolmatov dan zo bang voor? Hij neemt de doodsbedreigingen die aan hem zouden zijn gericht kennelijk zeer  serieus, dat is zijn goed recht, maar het doet wel vermoeden dat hij meer op zijn kerfstok heeft dan de organisatie van onschuldige demonstraties.

Zoals gezegd valt in de berichtgeving het ontbreken van details op en dat terwijl de duivel in de details schuilt zoals men in het Engels zegt. Er wordt niet gelogen als men stelt dat Dolmatov lid is van “de ongeregistreerde politieke partij ‘Het andere Rusland'”. Men vertelt er echter niet bij om wat voor partij het hier gaat, waardoor bij veel lezers een vals beeld wordt opgeroepen. De naam ‘Het andere Rusland’ klinkt onschuldig genoeg en zal bij de lezer die Rusland wat meer volgt associaties oproepen met oud-schaakkampioen Garry Kasparov. Was Kasparov niet de drijvende kracht achter ‘Het andere Rusland’? De conclusie is snel getrokken dat het wel om een liberaal gezelschap zal gaan. We horen immers steeds dat nu ook de nieuwe middenklasse en de (oudere) jongeren betrokken zijn bij de demonstraties. De organisatie van Kasparov is echter een coalitie van diverse politieke partijen en andere organisaties. Kasparov verblijft al enige tijd in de Verenigde Staten, waar hij onder andere verbonden is aan het Center for Security Policy, een neoconservatieve denktank. Hij is bovendien niet de enige leider van de coalitie, één van de andere leiders is Eduard Limonov. Limonov speelt vanaf het begin een belangrijke rol in de coalitie en de naam ervan is zelfs ontleend aan één van zijn boeken. Limonov is niet alleen leider van de coalitie ‘Het andere Rusland’, hij is ook de leider van wat in de Nederlandse media “de ongeregistreerde politieke partij ‘Het andere Rusland'” heet. Die partij stond tot januari 2011 bekend als de Nationaal-Bolsjewistische Partij. Dat nationaal-bolsjewisme is een eclectische mix van nazisme en stalinisme, een totalitaire en anti-democratische ideologie kortom.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Eduard Limonov (links) en Garry Kasparov (rechts) tijdens een toegestane demonstratie in het centrum van Sint-Petersburg, maart 2008.

Ongeacht of het terecht is dat Dolmatov politiek asiel aanvraagt, is wel duidelijk dat we hier niet met een volstrekt onschuldig slachtoffer te maken hebben. Ofschoon als Dolmatovs toedracht juist is vraagtekens geplaatst kunnen worden bij de correctheid van het optreden van de Russische politie en geheime dienst in dezen, is het niet verwonderlijk dat hij in de problemen is geraakt. Ook in Nederland zou van een werknemer in een gevoelige sector als de defensie-industrie niet getolereerd worden dat hij kaderlid wordt van een extremistische partij die enige tijd verboden is geweest en als terroristische organisatie is aangemerkt, daar doet een naamswijziging niets aan af. Dat Dolmatov niet simpelweg is ontslagen, doet vermoeden dat hij goed is in zijn werk, men hem liever in dienst wilde houden en dus onder druk heeft gezet zijn activiteiten voor de nationaal-bolsjewisten te staken.

De omgang van de Nederlandse pers met deze kwestie lijkt te passen in wat onderhand een vast patroon is geworden in de berichtgeving over de Russische politiek. Alles wat fout gaat in Rusland is de schuld van het Kremlin, alles wat het Kremlin doet wordt zo ongunstig mogelijk uitgelegd. Als de regering het kiesstelsel niet hervormt is het om de oppositie tegen te werken, als de regering het kiesstelsel wel hervormt is het ook om de oppositie tegen te werken enzovoorts. Ten aanzien van de extra-parlementaire oppositie geldt precies het tegenovergestelde, er worden nauwelijks kritische vragen gesteld en details die een minder gunstig beeld zouden geven van personen of organisaties in kwestie worden simpelweg niet vermeld. Als het over de demonstraties tegen Poetin gaat, wordt enkel verteld dat nu ook jongeren en mensen uit de nieuwe middenklasse aan de protesten deelnemen, ondertussen is op veel beelden duidelijk te zien dat een aanzienlijk deel van de demonstranten uit aanhangers van extreem-linkse of ultra-nationalistische organisaties bestaat waarvan het democratische gehalte op zijn minst twijfelachtig is, toch horen we hier geen woord over. Dolmatov en Het andere Rusland zijn slechts een voorbeeld. Bovendien is Dolmatov een relatief onbekende. Hoe vaak hebben we echter niet al van de oppositieleider Aleksej Navalny gehoord? Ook van hem wordt altijd een beeld opgeroepen dat moet beantwoorden aan het Westerse ideaalbeeld van de welsprekende links-liberale kosmopoliet die handig is met internet en sociale media. Van Navalny wordt steevast vermeld dat hij een blog bijhoudt en tegen corruptie strijdt. Dat Navalny in 2007 uit de links-liberale partij Jabloko is gezet vanwege nationalistische activiteiten vergeet men voor het gemak even. Het vierkante blokje dat de Russische extra-parlementaire oppositie is, moet kennelijk door het ronde gaatje gedrukt worden waar ook de opstanden in de Arabische wereld en alle andere door het Westen toegejuichte opstanden door gegaan zijn.

Ondertussen worden ook nergens kritische vragen gesteld bij de niet alleen morele maar ook financiële ondersteuning die door Westerse overheden verleend wordt aan Russische extra-parlementaire oppositie-organisaties zoals Het andere Rusland. Te denken valt aan het Amerikaanse National Endowment for Democracy, ressorterend onder het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken, een fonds waaruit jaarlijks aanzienlijke bedragen naar landen als Rusland vloeien. Ook in EU-verband is recent besloten een dergelijk fonds op te richten. Formeel is het doel van dergelijke fondsen de verbreiding van de democratie. Ook de coalitie Het andere Rusland zou dit doel nastreven en ontvangt dus gelden uit zulke fondsen, de democratie moet in Rusland kennelijk gebracht worden door antidemocratische nationaal-bolsjewisten. Aan het democratische oogmerk van tegenstanders van Poetin, of het nu Russische nationaal-bolsjewisten of Westerse overheden zijn, mag echter niet getwijfeld worden, we moeten de zaken zwart-wit zien.

De berichtgeving is kortom eenzijdig en tendentieus. De werkelijkheid is zelden zo zwart wit, maar ten aanzien van Rusland ligt kennelijk van tevoren vast dat Poetin slecht is en de oppositie goed. De feiten worden vervolgens zo geselecteerd en uitgelegd dat het past. Slechts wie zelf wat achtergrondinformatie er bij zoekt kan op basis van de berichtgeving een evenwichtig beeld krijgen van de stand van zaken. Poetin is geen lieverdje, maar dat wil nog niet zeggen dat zijn tegenstanders dat wel zijn.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.