150 jaar geleden werd August Horch geboren. Hij schiep maar liefst twee naar hem genoemde automerken en niet de geringste. Hoewel hij als ondernemer niet zo succesvol was, was hij een begenadigd constructeur van auto’s.

Eigenlijk had de op 12 oktober 1868 in Winningen bij Koblenz geboren jongen net als zijn vader smid moeten worden. Hij rondde in het bedrijf van zijn vader dan ook een opleiding daarvoor af. Aangezien de techniek hem echter veel meer tot de verbeelding sprak dan het vooruitzicht het bedrijf van zijn vader over te nemen en hij ook qua lichamelijke gesteldheid minder geschikt was voor dit zware beroep, vatte hij na enige omzwervingen in uiteenlopende beroepen een studie machinebouw aan de Technische Hogeschool Mittweida aan.

Na drie jaren studie is hij ingenieur en komt Horch in de automobielbouw terecht. In 1896 komt hij in dienst bij de automobielbouwpionier Carl Benz, die hem al na vier maanden verantwoordelijk maakt voor de productie van de Benz Velo, de eerste in serie geproduceerde auto ter wereld.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Benz Velo (foto: Allen Watkin)

Maar de technicus Horch interesseert niet zozeer het economisch voordelige als wel het technisch haalbare. Hij streeft naar beter presterende automobielen. Dit leidt tot meningsverschillen met zijn werkgever die onoverbrugbaar blijken, waarop Horch in 1899 in Köln-Ehrenfeld zijn eigen bedrijf Horch & Cie. opricht.

Horchs auto’s zijn innoverend. Zijn eerste model uit het jaar 1900 gebruikt voor het eerst een kruiskoppeling in de aandrijving. Zijn in 1903 gepresenteerde Model 3 is de eerste Duitse auto met een vier-cilindermotor. In 1907 volgt het eerste model met zes cilinders.

August Horch in een door hem ontworpen auto, 1908 (foto: Bundesarchiv)

Zakenpartner

Dit alles is kapitaalintensief. Een zakenpartner en persoonlijke vriend vindt Horch in de vermogende koopman en ondernemer Friedrich Paul Fikentscher uit Zwickau. Samen zetten ze Horchs bedrijf in 1904 om in een naamloze vennootschap (Aktiengesellschaft) in Zwickau. In de Saksische stad is Horch uiteindelijk een vergelijkbaar lot beschoren als eerder al bij Benz in Mannheim. Als constructeur wordt de ambitieuze ingenieur gewaardeerd, maar als bedrijfsleider minder. In 1909 komt het tot een buitengewone zitting van de raad van toezicht van het bedrijf dat zijn naam draagt, maar hij zelf slechts weinig aandelen bezit. Er wordt van hem verlangd dat hij de positie van bedrijfsleider opgeeft en zich op de constructie concentreert.

Dat wil Horch echter niet en hij vertrekt. Met voormalige medewerkers, Friedrich Paul Fikentscher en zijn neef Franz Fikentscher richt hij niet ver van het bestaande bedrijf in 1909 een nieuw bedrijf op, de August Horch Automobilwerke. Zoals te verwachten was, komt het tot een juridische strijd tussen de beide door Horch opgerichte bedrijven om zijn naam. Horch verliest die strijd.

Audi C (1913) in het Augst Horch Museum, Zwickau (foto: Matěj Baťha)

Op dit punt komt Franz Fikentschers zoon Heinrich, die op het gymnasium Latijn krijgt, op het idee om voor de bedrijfsnaam uit te wijken naar de Latijnse vertaling voor de imperatief ‘horch’ (hoor! in het Nederlands), namelijk ‘audi’. In 1910 wordt het bedrijf dan ook hernoemd tot Audi Automobilwerke en worden de eerste Audi’s gebouwd.

Eerste Duitse tank

In de Eerste Wereldoorlog moet overgeschakeld worden naar oorlogsproductie. Maar Horch voelt er weinig voor de productie van mortieren en dergelijke te overzien. In plaats daarvan neemt hij liever deel aan de constructie van de eerste Duitse tank, de A7V, die niet bij Audi, maar bij de Daimler-Motoren-Gesellschaft en de Brunswijkse vrachtwagens- en bussenproducent Büssing ontworpen wordt.

Na de oorlog blijft er afstand bestaan tussen Horch en Audi. In 1920 stapt hij van het bestuur over naar de raad van toezicht. Hoewel hij aan het eind van de oorlog pas 50 jaar oud is, is Horch in de daaropvolgende decennia tot zijn dood nauwelijks nog innoverend bezig. Hij rust op zijn lauweren, verzamelt erebaantjes en werkt als adviseur.

Nazi-tijdperk

Nadat in 1932 onder druk van de staat de automobielproducenten in Saksen, Audi, Horch, Wanderer en DKW zich onder het huidige Audi-logo met de vier ringen tot de Auto Union samenvoegen, wordt Horch in 1933 lid van de raad van toezicht van dit samengevoegd bedrijf. Intussen zijn in Duitsland de nationaal-socialisten aan de macht. En omdat Hitler de automobielindustrie na aan het hart ligt, neemt de roem van de Duitse automobielpionier in deze tijd nog toe.

Horch P 240 Cabriolet (1956)

Hoewel hij nooit lid is geweest van de NSDAP, dreigt deze waardering hem na de Tweede Wereldoorlog tot last te worden. Voor de zekerheid vlucht hij enkele maanden na de bezetting door het Rode Leger van Saksen naar Oberfranken in West-Duitsland. Wanneer in het westen de Auto Union voortgezet wordt, is Horch opnieuw lid van de raad van toezicht. Onbemiddeld maar gelauwerd, sterft de begenadigde automobielbouwer en onfortuinlijke ondernemer op 3 februari 1951 in Münchberg in Oberfranken.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.