De leider van de Griekse radicaal-linkse partij Syriza verbrak het taboe op samenwerking met rechts. In de rest van Europa bestaat dit taboe voor links echter nog. Dit verhindert effectieve samenwerking van anti-establishmentkrachten en de totstandkoming van een eurosceptische regering.

Na de Griekse parlementsverkiezingen van januari 2015 ging de radicaal-linkse en gematigd eurosceptische partij Syriza een regeringscoalitie aan met de nationaal-conservatieve en eveneens gematigd eurosceptische partij ‘Onafhankelijke Grieken’ (ANEL) in plaats van met gevestigde linkse partijen. Op deze manier verzekerde Alexis Tsipras zijn kabinet van de maximaal haalbare manoeuvreerruimte in onderhandelingen met de Europese Unie. Het was een opmerkelijke zet, omdat radicaal-links meestal terugdeinst voor dergelijke pragmatische samenwerking met rechtse krachten.

In Italië lijkt een coalitie tussen de (gematigd) eurosceptische Vijfsterrenbeweging en de Lega momenteel niet in beeld te zijn, hoewel een dergelijke coalitie getalsmatig voor de hand ligt en er eerder wel serieus over nagedacht werd. Als de eurosceptici van links en rechts niet in staat blijken over hun wederzijdse aarzelingen heen te stappen, stevent Italië af op een regering waarin eurosceptici op zijn best meeregeren. De ervaring leert dat eurosceptici in zo’n geval vrij weinig kunnen bereiken ten aanzien van de EU. Ze kunnen misschien wat kleine zaken tegenhouden voor de duur van de regeerperiode, maar het terughalen van soevereiniteit uit Brussel is er in zo’n coalitie doorgaans niet bij.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Ook in Nederland lijkt het er niet op dat de linkse gematigde eurosceptici van bijvoorbeeld de Socialistische Partij bereid zouden zijn samen te werken met de rechtse eurosceptici van Forum voor Democratie en/of de Partij voor de Vrijheid. Zodoende blijft de eurosceptische stem verdeeld en kan er nooit een eurosceptische regering ontstaan, tenzij ofwel de rechtse dan wel de linkse eurosceptici op zich al een meerderheid halen. Dat is echter een onwaarschijnlijk scenario.

Door een coalitie te vormen met rechtse eurosceptici in plaats van linkse eurofielen, doorbrak Tsipras een taboe dat bij de rest van Europees links, van Podemos tot Die Linke en van de SP tot La France Insoumise nog pal overeind staat.  Het is een taboe dat ingegeven wordt door de radicaal-linkse obsessieve drang om overal fascisme c.q. nazisme te ontwaren, ook waar het niet voorhanden is.

In Nederland zie je dit bijvoorbeeld aan de demonstratie tegen de verwachte aanwezigheid van Forum voor Democratie in de Amsterdamse gemeenteraad na de verkiezingen van 21 maart aanstaande. Die demonstratie werd georganiseerd door allerlei extreemlinkse organisaties als de ‘Antifa’ en de hobby-‘nazi’-jagers en naoorlogse ‘verzetshelden’ van ‘AFVN/Bond van Antifascisten’. Aanvankelijk deden ook allerlei linkse politieke partijen mee, pas na veel vijven en zessen trok de SP zich terug. Zolang linkse eurosceptici zich laten gijzelen door het onredelijke gedrag van dit soort extreemlinkse clubjes die met de mond de democratie en de dialoog belijden, maar ondertussen maar wat graag onwelgevallige tegengeluiden de mond zouden snoeren, blijft effectieve samenwerking tussen linkse en rechtse eurosceptische anti-establishmentpartijen in Nederland een onmogelijkheid.

Dat betekent kortom dat het establishment voorlopig in het zadel blijft. Je kunt je dan ook afvragen of de SP eigenlijk nog wel ernst wil maken met zijn anti-establishmentretoriek. Dat Lilian Marijnissen besmuikt met Alexander Pechtold mee grijnsde, toen Yernaz Ramautarsing bij een debat in Amsterdam op het podium sprong om zich te verdedigen tegen de valse aantijgingen van Penthouse, voorspelt wat dat betreft weinig goeds. Uiteindelijk lijkt het erop dat de rechtse anti-establishmentkrachten het alleen op mogen knappen.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.