Als er in Europa een iemand is die de eurocraten het leven zuur maakt, dan is het Matteo Salvini. Brutaal en elegant tegelijk neemt hij het tegen Brussel op. Met het scenario van een parallelle munt en een mogelijke Italexit voert hij de druk op de EU op. 

De ministers van Financiën van de EU hebben Italië afgelopen donderdag gewaarschuwd over zijn staatsschuld. De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire riep Rome op “maatregelen te nemen”. Ook de Duitse minister van Financiën Olaf Scholz benadrukte dat de EU-regels “niet alleen op papier” staan, maar nageleefd moeten worden. In het najaar had Rome een strafprocedure nog af weten te wenden door zijn begrotingsplannen licht aan te passen. Ditmaal gaat het echter niet meer om toekomstige uitgaven. De Italiaanse regering heeft grotere plannen en wil zich door de EU niet meer laten weerhouden.

Investeringen

Salvini heeft lak aan de EU-regels. Zonder investeringen is zijn land over een paar jaar het armenhuis van Europa. De huidige economische ontwikkeling is slecht, de werkloosheid hoog. Maar Brussel keert zich tegen de investeringskoers van de eurokritische regeringspartijen Vijfsterrenbeweging en Lega. De EU eist structurele hervormingen volgens haar specificaties. Zodoende dreigt voor Italië nu een procedure. Salvini maalt daar niet om. De Eurozone maakt zich zorgen. Niet alleen in Brussel gonst het in de wandelgangen over een mogelijke Italexit, ook in Frankfurt is dit een reële bezorgdheid geworden.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Troeven

De Lega-leider heeft daarbij alle troeven in handen en hij weet het. Want Italië is too big to fail, als het uit de euro stapt heeft dat repercussies voor andere eurolanden. Tegelijk is het too big to bail out, mocht het tot een speculatieoffensief komen, dan kan de euro crashen. Zelfs de ECB zou het einde van de eenheidsmunt dan alleen met eurobonds en helikoptergeld nog een beetje uit kunnen stellen.

Mini-bots

Dat Salvini het meent, heeft hij bewezen met de recente onthulling van zijn plannen voor zogenaamde mini-bots (BOT staat voor Buoni Ordinario del Tesoro). Deze nulcouponobligaties zijn een vorm van korte termijnstaatsobligaties van 5 tot 500 euro, met looptijden variërend van drie tot twaalf maanden. Deze wil lo Stato inzetten om rekeningen binnen zijn grenzen te vereffenen. Bovendien moeten burgers er hun belastingen mee kunnen betalen. Al met al gaat het om een bedrag van tientallen miljarden. Vijfsterrenbeweging en Lega hadden deze plannen reeds in hun coalitieakkoord opgenomen, maar alleen nog niet uitgevoerd.

Parallelle munt

Een parallele munt kortom. Betekent dit een vertrek van Italië uit de euro? Met de mini-bots kan de Italiaanse regering weer een stuk monetaire en fiscale soevereiniteit bereiken buiten de strenge EU-regels om. Rome kan op deze manier zogezegd via de achterdeur investeren. Een geniale zet, waarbij Claudio Borghi, financieel specialist van de Lega, een weeffout van de euro benut. Als een land namelijk een nieuwe munt invoert, blijven weliswaar de immense verplichtingen ten aanzien van de euro bestaan, maar de nieuwe munt en diens wisselkoers zijn vrij.

Zachte Italexit

Er zou een zeer snelle devaluatie van de nieuwe munt volgen, wat weer tot een positief effect voor de binnenlandse economie leidt en waardoor Italiaanse bedrijven enorm en snel aan concurrentievermogen zouden winnen. Dat zou weer tot meer belastinginkomsten leiden en het land zou zijn schulden sneller af kunnen bouwen. Borghi stelde twee jaar geleden reeds: “Op het moment dat men besluit uit de euro te stappen, worden de mini-bots het contante geld van de nieuwe munt.”

Verdrag van Maastricht

Een dergelijke ‘zachte Italexit’ uit de Eurozone zou echter op verzet van Brussel stuiten. In het Verdrag van Maastricht, de geboorteakte van de euro, is immers geen recht op uittreding opgenomen en al helemaal geen procedure voor een vertrek vastgelegd. Ieder exit-scenario wordt derhalve een onberekenbaar gebeuren. Ook Salvini weet dat en maakt hiervan juist gebruik om de druk op de EU op te voeren.

Betere deal

Waar het ook op uitloopt, Salvini heeft al gewonnen. Dat er werkelijk een Italexit komt, is zeer onwaarschijnlijk. Maar de angst voor dit scenario bij de ministers van Financiën van de EU is reëel. En deze eurocratennachtmerrie kan de gewiekste Milanees in zijn voordeel gebruiken. Wat hem precies voor ogen staat weten we nog niet, maar hij is uit op een betere deal voor Italië.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.