Harry S. Truman zat in het Witte Huis en Donald Trump was nog niet verwekt toen de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki vielen. Truman was er nog en kleine Donald had net zijn vierde verjaardag gevierd toen 75.000 Noord-Koreaanse soldaten Zuid-Korea binnentrokken. De oorlog die toen losbarstte is nooit formeel ten einde gekomen. Er is geen vredesverdrag. Nu staan we mogelijk aan de vooravond van een nieuwe Korea-oorlog, tenzij president Trump er alsnog in slaagt de Chinese president Xi Jinping er toe te bewegen de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un op andere gedachten te brengen.

China heeft daar mogelijkheden toe, want het Noord-Koreaanse bewind is van China afhankelijk voor zijn overleven. Het is echter niet zo eenvoudig als het lijkt voor China. Xi Jinping heeft daar namelijk twee bedenkingen bij. Ten eerste vreest hij dat het regime in zou kunnen storten, wat tot de hereniging van Noord- en Zuid-Korea zou kunnen leiden, waarmee China haar bufferstaat tussen zichzelf en de Amerikaanse cliëntstaat Zuid-Korea verliest. Ten tweede is er de waarschuwing van Trumps regering dat, als China het Noord-Koreaanse probleem niet oplost, “wij dat zullen doen”. Dat maakt het moeilijk voor Xi Jinping om geen gezichtsverlies te lijden. Als Trump en de zijnen dus willen dat China de kwestie oplost, zullen ze er veel meer aan moeten doen om het gemakkelijk te maken voor Xi Jinping om tot een akkoord te komen waaruit China naar voren komt als wereldmacht die de wereld gered heeft van een kernoorlog, veeleer dan een regionale grootmacht die zich door supermacht Amerika iets af heeft laten dwingen.

Gegarandeerde wederzijdse vernietiging

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Sinds 1945 zijn er geen kernwapens gebruikt tijdens oorlogshandelingen. De Koude Oorlog is nooit echt heet geworden, alles werd alleen indirect uitgespeeld. MAD – gegarandeerde wederzijdse vernietiging – was niet zo gek als het Engelse letterwoord doet vermoeden. Ook als die landen die reeds kernwapens hadden allicht menen dat er nu meer landen over kernwapens beschikken dan hen lief is, geldt het principe van MAD nog onverminderd. Noord-Korea is een van de landen die kernwapens heeft weten te ontwikkelen en mogelijkerwijs beschikt het land op enig moment ook over een raket met een kernkop die in staat is de Verenigde Staten te bereiken. Zover is het echter nog niet. In sommige kringen bestaat dan ook de angst of wordt deze voorgewend dat Kim Jong-uns regime gek genoeg zou kunnen zijn om de realiteit van MAD niet te onderkennen en z’n raketten met kernkoppen daadwerkelijk zou kunnen lanceren. Eventueel.

Misschien ook niet. De derde generatie Kim is een onaangenaam sujet, om van zijn anarchistische terreurbewind nog maar te zwijgen. Maar dat hij het principe van MAD zou negeren, veronderstelt dat hij suïcidaal zou zijn. Kim geef daarentegen veeleer de indruk dat hij zich wel vermaakt in zijn machtige positie en zijn luie leventje. Hij speelt allicht een gevaarlijk spel, maar meer dan spel is het waarschijnlijk ook niet.

Afschrikking

Waarom heeft Noord-Korea dan kernwapens ontwikkeld, als het niet is om ze te gebruiken? Zoals reeds gezegd zijn de Verenigde Staten het enige land dat kernwapens heeft ingezet in een oorlog. Sindsdien zijn kernwapens steeds als middel ter afschrikking gezien. De beschikking over een kernwapenarsenaal beschermt je voor een aanval door een vijandige staat. Vanuit het perspectief van Pyongyang zijn zowel de Verenigde Staten als Zuid-Korea vijandige staten, staten die het regime in Noord-Korea als bedreiging ziet, staten die er van weerhouden moeten worden iets te proberen.

Het is maar wat gemakkelijk om aan te nemen dat staten als Noord-Korea en Iran, die door sommigen in het Westen als vijand – door toenmalig president George W. Bush zelfs als ‘as van het kwaad’ – gezien worden, over kernwapens willen beschikken om er oorlog mee te voeren. Soms kunnen uitspraken enige aanleiding geven voor deze aanname. Zoals wanneer toenmalig president van Iran Mahmoud Ahmedinejad spraak over het ‘van de kaart vegen’ van Israël.

Deze aanname zou echter betekenen dat ze in essentie anders zijn dan iedere andere staat die kernwapens heeft verkregen en dat heeft gedaan omwille van zijn veiligheid, ter afschrikking van staten die ze als vijandig beschouwen. De angst voor wat landen die ver van ons afstaan met kernwapens zouden kunnen doen, mag ons niet blind maken voor het feit dat ook zij zich voor bedreigingen gesteld kunnen zien. Iedereen die wat weet over de Koude Oorlog, weet dat de Sovjet-Unie net zo bang was voor de kernwapens van de Verenigde Staten als andersom. En de Europese landen die er tussenin lagen en die (nog) geen kernwapens hadden, waren het bangst van allemaal. Achteraf kunnen we zien dat de wapenwedloop aan beide zijden draaide om het versterken van het concept van gegarandeerde wederzijdse vernietiging.

Preventieve aanval

Als de Chinese regering Trump niet uit de brand helpt inzake Noord-Korea, dan komt de militaire optie – met alle “unknown unknowns” van dien – akelig dichtbij. Dat is het oordeel van generaal Jack Keane, voormalig vice-chef-staf van het Amerikaanse leger. Hij stelt dat het “snel en gevaarlijk” die kant uit gaat. “Een preventieve aanval tegen lanceerinrichtingen, ondergrondse nucleaire inrichtingen, artillerie en raket-reactie-eenheden, leiderschapsdoelen zou de enige resterende optie kunnen zijn.”

Zo’n aanval zou een groot risico zijn. Niemand weet wat er op zal volgen of hoe Noord-Korea en China zouden reageren. Napoleon heeft eens gezegd dat geen enkel aanvalsplan het eerste uur van een slag overleeft. Zo kun je ook gerust stellen dat het zeer zeldzaam is dat een luchtaanval een compleet succes wordt waarbij alle doelen bereikt worden. Het is dus allerminst zeker dat een preventieve aanval de nucleaire capaciteiten van Noord-Korea daadwerkelijk volledig uit zou schakelen, om van de andere massavernietigingswapens waarover het land beschikt nog maar te zwijgen.

Noord-Korea zou kunnen reageren met een aanval op het zuiden, waarvan de hoofdstad, Seoul, slechts zo’n vijftig kilometer van de grens verwijderd is. Het zou kortom een gigantische gok zijn. Ik vermoed dat president Trump de voorkeur geeft aan het bezitten van casino’s boven het bezoeken ervan; het casino wint immers altijd.

Trump laat zich er graag op voorstaan dat hij een goede deal maker is. Er is nu geen urgentere kwestie dan deze om een deal in te sluiten. Richard Nixon ging naar China. Misschien moet Donald Trump maar naar Pyongyang gaan. De Noord-Koreaanse leider zal zich misschien wel in zijn ijdelheid gestreeld voelen door dergelijke aandacht. Hij zal het ook niet aan hebben zien komen, misschien blijkt er dan onverwacht veel mogelijk. Militair ingrijpen kan altijd nog.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.