Dat Jesse Klaver graag verhalen ophangt was genoegzaam bekend, maar afgelopen zaterdag hebben zijn oud-mentor van de middelbare school en de pastoor uit zijn geboorteplaats Roosendaal in De Telegraaf uit de doeken gedaan, dat de snotneus zijn levensverhaal wel erg creatief gepimpt heeft om er de nodige politieke lading aan te geven.

Klaver wilde zich, door zijn levensverhaal interessanter te maken, kennelijk voorstellen als een soort verschoppeling die toch een eind is gekomen in de politiek. Een outsider en underdog die doorbreekt en zelfs van het premierschap droomt.

Obama of Trudeau?
Het eclecticisme van de GroenLinks-leider – of is het cynisme? – lijkt overigens geen grenzen te kennen, want terwijl hij zich enerzijds profileert als een soort outsider die doordringt in de politiek, te vergelijken met de ‘maatschappelijk werker’ Barack Obama en aangeeft geïnspireerd te worden door John F. Kennedy, de eerste Rooms-Katholieke president van de Verenigde Staten, is ook al dikwijls opgemerkt hoe hij qua voorkomen probeert aan te sluiten – geslaagd of niet – bij de verschijning van de Canadese premier Justin Trudeau. De jonge premier uit Ottowa – even goed vijftien jaar ouder dan Jesse Klaver – is echter alles behalve een outsider die zichzelf naar binnen heeft hoeven vechten, maar een spruit aan de tronk van oud-premier Pierre Trudeau waar de Liberals in Canada al op zaten te wachten na jaren in de oppositie.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Niet links en niet rechts
Het lijkt nu eenmaal de politieke strategie die op dit moment gangbaar is in de global village om zich het imago van outsider aan te meten, ook als het niet helemaal steekhoudend is. Zo profileert nu ook de Franse presidentskandidaat Emmanuel Macron zich als outsider die de gevestigde politiek wil opschudden. En dat terwijl hij tot augustus 2016 nog lid was van de Parti Socialiste en minister van Economische Zaken in de regering van premier Manuel Valls. Daarvoor werkte hij onder andere als ambtenaar voor het ministerie van Economische Zaken en als lid van een commissie onder leiding van Jacques Attali, één van de belangrijkste conceptuele movers and shakers achter de schermen van de Franse en Europese politiek. Vervolgens werd Macron miljonair door als werknemer van de Rothschild & Cie Banque een grote deal tussen Nestlé en Pfizer te sluiten.

Macron positioneert zich als redelijk alternatief in het politieke midden, als iemand die de links-rechts-tweedeling van de Franse politiek kan doorbreken. Maar in feite komen zijn ideeën eigenlijk vooral neer op ‘Third way’ in de zin van Tony Blairs New Labour. Een associatie met versleten politici als Bill Clinton, Tony Blair en Gerhard Schröder levert echter niet het gewenste vernieuwende imago op. Macron speelt dan ook meer op het levensgevoel van de hoogopgeleide kosmopoliet, dan dat hij met concrete plannen komt.

De taal van de gewone man
In Duitsland doet de sociaaldemocratische SPD het de laatste tijd onverwacht weer wat beter in de peilingen. Dat lijkt vooral terug te voeren op het feit dat Martin Schulz lijsttrekker is geworden. Ook hij profileert zich als outsider. Hij heeft daarbij het voordeel dat hij lange tijd in Brussel en niet in Berlijn gezeten heeft. Ondanks het feit dat zijn SPD aan de regeringscoalitie deelneemt, wordt hij zodoende niet direct met de regering in verband gebracht. Feit blijft echter dat hij ook vanuit Brussel in grote lijnen hetzelfde beleid voorstond als die regering.

Schulz komt uit een arbeidersmilieu, heeft de middelbare school niet afgemaakt en heeft zich toch op kunnen werken tot voorzitter van het Europees Parlement. En inmiddels maakt hij dus zelfs enige kans om de volgende bondskanselier te worden. De politicus gebruikt dit levensverhaal ook graag in de campagne, om ‘gewone mensen’ te laten merken dat ‘hun taal spreekt’ en ze de indruk te geven dat hij hun voorvechter is. Intussen weten we echter ook dat Schulz er in het Europees Parlement nogal wat assistenten op na hield, bij elkaar 35 personen, waaronder zelfs een kamerdienaar. Inge Grässle (CDU), van de commissie voor begrotingscontrole: “Schulz heeft de regels van het [Europees] Parlement omzeild en naar zijn hand gezet als geen andere parlementsvoorzitter voor hem.” Zo heeft Schulz naast zijn loon ook steeds de dagelijkse toeslagen geïncasseerd, ook als hij voor de SPD campagne aan het voeren was. Nu wordt de bondskanselier in Duitsland vanzelfsprekend ook goed verzorgd, er wordt echter ook wat meer van verwacht dan van de voorzitter van de opperste sovjet van de EU, die er vooral zit om de democratische schijn op te houden. Is de boekhandelaar uit Würselen (een gat bij Aken), die zoals gezegd zijn middelbare school niet afgemaakt heeft, ook in staat om daadwerkelijk een land te besturen, en dan nog wel een zo belangrijke EU-lidstaat als Duitsland?

Regeringsverantwoordelijkheid
Zowel bij Klaver, Macron als Schulz kun je je afvragen of ze wel in staat zijn om te regeren. Schulz heeft zoals gezegd zijn middelbare school niet eens afgemaakt. Inmiddels heeft hij wel jarenlange politieke ervaring opgedaan, maar dan vooral in het beïnvloeden van het debat en het organiseren van meerderheden door achterkamerdeals. Dat is wel nuttige ervaring, maar afgezien van zijn burgemeesterschap van een klein stadje, heeft Schulz geen bestuurlijke ervaring. Maar of SPD of CDU/CSU nu de verkiezingen voor de bondsdag wint, het wordt waarschijnlijk toch weer een grote coalitie, dus meer van hetzelfde.

Ook bij Macron kun je je afvragen of hij wel een goede president zou zijn. Hij is weliswaar minister van Economische Zaken geweest en heeft dus in ieder geval meer bestuurlijke ervaring dan bijvoorbeeld Schulz. Maar hij vertegenwoordigd een politieke partij die pas zeer kort bestaat en die eigenlijk vooral zijn persoon vertegenwoordigt. Zijn politieke partij bestaat met andere woorden uit dezelfde gebakken lucht als zijn imago van outsider. Dat hij een nieuwe partij vertegenwoordigd betekent overigens ook dat hij zou moeten regeren met een regeringscoalitie van een andere politieke kleur, cohabitation noemen ze dat in Frankrijk. In zo’n geval kan de president doorgaans veel minder zijn stempel op de regering drukken en speelt de premier een grotere rol.

En dan Jesse Klaver, nul bestuurlijke ervaring. Ook hij wil graag regeren en zelfs premier worden, van een centrumlinks kabinet. Zoals altijd schrijven de ‘kwaliteitskranten’ allemaal trouw op dat de linkse partijen graag een centrumlinks kabinet willen, zoals ze dat voorafgaand aan iedere Tweede Kamerverkiezing zeggen. Gezien de peilingen lijkt het echter onwaarschijnlijk dat zo’n kabinet er komt. Dat GroenLinks de grootste linkse partij lijkt te worden, is natuurlijk mede te herleiden tot de teloorgang van de PvdA en het bijzonder inspirerende leiderschap van Emile Roemer bij de SP.

Of medio maart nu de PVV of de VVD de grootste partij wordt, GroenLinks wordt het in ieder geval niet en Klaver wordt dus ook geen premier. Zelfs een regering met de VVD zal waarschijnlijk uit minstens vijf partijen moeten bestaan, om van een coalitie zonder de VVD nog maar te zwijgen. Als GroenLinks wil regeren zal het moeten accepteren dat dat onder leiding van de VVD gebeurt, anders gaat Rutte wel met de ChristenUnie of desnoods met 50Plus praten.

Er bestaat natuurlijk ook de kans dat het voor de verkiezingen nog tot kiezers in Nederland, Frankrijk en Duitsland doordringt dat de mooie verhaaltjes van Klaver, Macron en Schulz niet zo steekhoudend zijn en hun electorale steun weer afbrokkelt. Maar zelfs als dat niet gebeurt, hoeven we er geen politieke aardverschuiving van te verwachten.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.