Het Kosovaarse parlement in Pristina heeft besloten de veiligheidskrachten van het land om te vormen tot een leger. Daarbij gaat het in eerste instantie om een uitbreiding tot 5.000 man, plus 3.000 reservisten. Bovendien moeten de eenheden met zware wapens uitgerust worden. Niet overal kan dit voornemen op instemming rekenen.

Half december nam het parlement een cluster wetsvoorstellen aan en stelde meteen een commissie in die zich met de integratie van Kosovo in de NAVO bezig moet gaan houden. Dat deelde regeringsleider Ramush Haradinaj, zelf gestaald als officier in de etnisch-Albanese paramilitaire organisatie UÇK tijdens de Kosovo-oorlog, direct aan secretaris-generaal van NAVO Jens Stoltenberg mee.

Oorzaak en gevolg

In werkelijkheid is de NAVO hier echter eerder oorzaak dan gevolg. Het Balkanland dat in 1999 uit de Kosovo-oorlog is voortgekomen als een soevereine staat bij de genade van de Verenigde Staten en dat nog altijd maar door amper de helft van de VN-leden erkend wordt, is immers gastheer voor het Amerikaanse leger.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Deze onderhoudt nabij Ferizaj in het zuiden van het land een kamp genaamd Bondsteel, dat door circa 6000 Amerikaanse militairen bewoond wordt en door circa 900 militairen van de Duitse Bundeswehr bewaakt wordt. De Duitse strijdkrachten zijn daar dus als een soort bewakingsbedrijf werkzaam, terwijl de hoofdbewoners andere zaken waarnemen. Er zijn dan ook hardnekkige geruchten over wapen- en drugshandel en over een CIA-gevangenis. De min of meer bij de gratie van de Amerikanen bestaande gezagsdragers in Pristina maakt dit allemaal niets uit en vermindert hun wens om toe te treden tot de NAVO ook niet.

Vriendelijk gesprek met Stoltenberg

Om toe te treden tot het ‘Atlantisch bondgenootschap’ volstaat een militie echter niet, maar heeft men een echt leger nodig. Nadat het parlement had besloten tot de vorming van zo’n leger, stelde premier Haradinaj dan ook: “Ik had een vriendelijk gesprek met NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg en ben tevreden met de trouw van de alliantie aan de ondersteuning van Kosovo in alle opzichten. We zullen nauw met de NAVO samenwerken om het potentieel van de veiligheidskrachten in militair format volledig tot gelding te brengen.”

Toetreding tot de NAVO?

Dat de NAVO het vormen van een leger door haar protectoraat ondersteunt, maakt duidelijk dat het ook de uiteindelijke toetreding van de ‘Republiek Kosovo’ tot de NAVO in principe steunt. Daarmee zou de afscheiding van Servië dan bezegeld worden. Hoewel het niet voor het eerst zou zijn dat de NAVO creatief met haar eigen regels omspringt om uitbreiding mogelijk te maken, zijn er in dit geval diverse lidstaten die Kosovo niet als staat erkennen en dus ook niet in zouden stemmen met toetreding tot de NAVO. Dat zijn Griekenland, Roemenië, Slowakije en Spanje. Deze landen worden onder andere gedreven door de zorg dat met het erkennen van de afscheiding van Kosovo ook minderheden in eigen land tot secessie aangemoedigd zouden kunnen worden. Zodoende zal het in eerste instantie wel bij samenwerking tussen de NAVO en Kosovo blijven, want besluiten over toelating van nieuwe lidstaten moeten unaniem genomen worden.

Niet behulpzaam

Overigens bestaan er ook bij andere landen bedenkingen bij de Kosovaarse plannen. De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken Karin Kneissl stelde bijvoorbeeld: “Eenzijdige stappen moeten vermeden worden – ze werken negatief uit op de dialoog [met Servië, red.]. Vrede wordt niet door de opbouw van legers geschapen. Derhalve houdt ik het besluit van het Kosovaarse parlement voor niet behulpzaam.”

Vladimir Poetin verklaarde in de Servische media: “We hebben meermaals gezegd dat wij de koers van de NAVO-uitbreiding als een overblijfsel van de Koude Oorlog, als een verkeerde en destructieve militair-politieke strategie zien.” Daarnaast wierp de Russische president een blik terug op de tijd toen “de NAVO reeds in 1999 – zonder toestemming van de VN-Veiligheidsraad – tweeënhalve maand lang Joegoslavië bombardeerde en het autonome gebied Kosovo met geweld afscheidde en Washington en zijn bondgenoten de wederrechtelijke uitroeping van de Republiek Kosovo ondersteunden”.

Verbazing, teleurstelling

Poetin wees er verder op dat het toch niet in het eigenbelang van de EU kan zijn om dit te laten passeren, als het als bemiddelaar tussen Pristina en Belgrado op wil blijven treden. “De echt passieve reactie van de Europese Unie heeft ons verbaasd”, aldus de Russische president. “Want de in deze provincie, Kosovo, levende Serven nemen deze stap als een directe bedreiging waar. Bovendien houdt ze ernstige risico’s op een verscherping van de situatie in de hele regio in.”

De Servische president Aleksander Vucic beschuldigde intussen de VS, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland ervan achter de voorgenomen oprichting van een Kosovaars leger te zitten. “Het is duidelijk”, aldus Vucic, “dat achter alles wat ze gedaan hebben, de VS en Groot-Brittannië zitten en dat Duitsland medeverantwoordelijk is voor de oprichting van het Kosovo-leger. We zijn teleurgesteld, hoewel dat niet de eerste keer is.”

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.