Op 27 augustus 1979 kwam voor de Ierse kust de laatste onderkoning van Indië bij een bomaanslag van de IRA op een motorjacht om het leven. Het was vooral een symbolische daad: Lord Mountbatten, telg uit de Hessische Battenberg-dynastie, wiens naam verbonden was met de deling van Indië, werd het slachtoffer van extremisten die de deling van een ander land, namelijk Ierland, wilden overwinnen.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Aan deze Lord Mountbatten en zijn ‘Mountbatten-plan’ voor de deling van Indië is nu een hele bioscoopfilm gewijd, die op dit moment, op tijd voor de viering/herdenking van de Indiase en Pakistaanse onafhankelijkheid in sommige bioscopen te zien is.

In ‘Viceroy’s House’, van de Britse regiseur van Indiase afkomst Gurinder Chadha (‘Kick it Like Beckham’) staat het gigantische paleis van de onderkoning  van Delhi met zijn 500 bedienden en lakeien in het middelpunt. In tot op de details van de kostuums kloppende beelden wordt de pracht van het Britse koloniale rijk dat zijn einde nadert gepresenteerd, inclusief een Bollywood-romance tussen twee bedienden, voordat de door de deling veroorzaakte vluchtelingenellende ook de paleismuren bereikt.

 

Onomstreden sympathietrekker in de film is echter de door Hugh Bonneville gespeelde Lord Mountbatten, die met zijn zelfbewuste vrouw Lady Edwina (Gillian Anderson) in zijn korte, halfjarige ambtstijd in 1947 de Gordiaanse knoop van het mislukte Britse koloniale beleid met een overhaast plan doorhakt.

In de film zijn zodoende ook enkele kritische geluiden te horen: “Engeland was door de Tweede Wereldoorlog uitgeput, het kon zich Indië niet meer veroorloven.” En omdat Churchill de Sovjets weg wil houden bij de Arabische olievelden en ze geen voet aan de grond wil laten krijgen in Karachi, bedacht hij al in 1945 een geheim plan voor de deling. De daardoor in de film verraste Mountbatten hoefde dan alleen nog de slachting en de massavlucht bij de Indiërs en Pakistanen zelf in de schoenen te schuiven, omdat ze de deling zogezegd vanaf het begin zelf wilden.

 

Het plan werkte, zoals deze film op indrukwekkende wijze laat zien. Het is een waardig antwoord op Richard Attenboroughs film ‘Gandhi’ uit 1982. De rollen zijn omgedraaid – ook in deze film een in een laken gehulde Gandhi met een spleet tussen de tanden, Nehru en de islamitische tegenhanger Jinnah treden in een bijrol op, maar hier hijst een Indiase een Brit op het schild, om de fatale triomf van de onafhankelijkheid met miljoenen doden en verdrevenen te laten zien.

Share.

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.

Comments are closed.