Het botert niet tussen de Franse strijdkrachten en hun opperbevelhebber, president Emmanuel Macron. Aanleiding zijn bezuinigingen ter hoogte van 850 miljoen euro op de defensiebegroting, die de president de al jaren ondergefinancierde en overvraagde strijdkrachten heeft toebedacht en in flagrante tegenspraak zijn met zijn verkiezingsbelofte de defensiebegroting tot 2022 te verhogen tot twee procent van het Bruto Binnenlands Product.

In een besloten zitting van de parlementaire Defensiecommissie op 12 juli leverde generaal-stafchef Pierre de Villiers overeenkomstig zijn opdracht een onverbloemde analyse van de deplorabele toestand van de uitrusting van het leger en zette hij in drastische bewoordingen uiteen waarom hij niet willens is verdere bezuinigingen te accepteren. De Villiers kritiek achter gesloten deuren drong door tot de pers, wat er op wijst dat een van de politici zijn uitlatingen bewust heeft doorgespeeld aan de media.

President Macron vernederde daarop De Villiers publiekelijk en in tegenwoordigheid van andere hooggeplaatste militairen tijdens de traditionele ontvangst aan de vooravond van de nationale feestdag 14 juli. Hij verweet hem onder andere dat het “onwaardig is bepaalde debatten openlijk te voeren” en verklaarde tegenover de aanwezige generaals: “Ik ben verplichtingen aangegaan. Ik ben uw chef.”

Gehoorzaamheid

Na de parade op 14 juli, waaraan Macron en De Villiers zij aan zij hadden deelgenomen, schreef de generaal-stafchef op facebook, zonder de president expliciet te noemen: “Iedereen heeft zijn tekortkomingen, niemand verdient het blind gevolgd te worden. [..] Vertrouwen moet iedere dag verdiend worden, om tot actieve gehoorzaamheid te leiden, instemming is beter dan dwang.”

Macron reageerde daarop in een interview met de krant JDD: “De Republiek functioneert zo niet. Als de generaal-stafchef en de president het niet eens zijn, wordt de generaal-stafchef vervangen.” Over De Villiers stelde hij verder: “Hij heeft mijn vertrouwen, op voorwaarde dat hij de hiërarchie kent en weet hoe die functioneert, in de Republiek en in het leger.” Macron beschuldigde De Villiers in het interview bovendien ervan niet de belangen van de soldaten, maar die van de wapenlobby te vertegenwoordigen: “Ik heb soldaten op oorlogsmissies, mensen die veel verwachten; ik respecteer ze, ik ben hen bescherming verschuldigd: De belangen van het leger moeten boven die van de industrie staan.”

Ontslag

De president zou naar verluidt van plan zijn geweest de generaal-stafchef op 21 juli, na een gesprek onder vier ogen, af te zetten, maar De Villiers was dit voor door op 19 juli zijn ontslag in te dienen. Per communiqué verklaarde hij zich niet meer in staat te zien het voortbestaan van het model leger te garanderen, dat hij voor de bescherming van Frankrijk en de Fransen vandaag en in de toekomst en voor de aspiraties van het land voor onmisbaar houdt. Verder stelde hij: “In strikt respect voor de loyaliteit, die altijd de basis is geweest voor mijn verhouding tot de politieke leiding en de afgevaardigden, heb ik gemeend dat het mijn plicht was, hen meermaals achter gesloten deuren en in alle eerlijkheid en waarheid van mijn bedenkingen op de hoogte te stellen.”

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Bij zijn vertrek uit het Ministerie van Defensie diezelfde dag, werd de generaal door duizenden soldaten, waaronder ook generaals, gevierd – tot groot misnoegen van de regering. De regeringswoordvoerder Christophe Castaner beschuldigde de voormalige generaal-stafchef er op 21 juli in het dagblad Le Figaro van een “deloyale communicatie bedreven”  en zijn aftreden “geënsceneerd” te hebben. Hij voegde daar aan toe: “Zijn gedrag was onacceptabele. Men heeft nog nooit een generaal-stafchef gezien die zich door middel van een blog of met behulp van journalisten uitlaat of zich tijdens de verkiezingscampagne tot presidentskandidaten richt, zoals hier het geval was. [..]  We hadden liever zijn strategische versies gehoord in plaats van zijn commentaar op financiële beslissingen.”

Gezichtsverlies

Macron benoemde intussen weliswaar een nieuwe generaal-stafchef, maar de storm is daarmee nog niet geluwd. Op 28 juli publiceerden 15 gepensioneerde hogere officieren, waaronder vijf generaals, een open brief aan de president, waarin ze zijn opstelling bekritiseren en uiting geven aan hun solidariteit met De Villiers.

Het conflict tussen de president en het leger heeft Macron al met al in grote verlegenheid gebracht. Door publiekelijk op zijn strepen te gaan staan, heeft hij een gevoelig gezichtsverlies geleden. De populariteit van de president is mede hierdoor snel afgenomen en is nu al geringer dan die van Sarkozy en Hollande was op dit moment in hun respectievelijke ambtstermijnen. In de media wordt Macron, die “in alle bescheidenheid” van zichzelf zegt als Jupiter te willen regeren, al met Napoleon vergeleken. Tekenend voor zijn autoritaire leiderschapsstijl is niet alleen de omgang met de strijdkrachten, maar ook het gegeven dat zijn minister van Defensie Florence Parly ogenschijnlijk geen enkele rol heeft gespeeld in de hele kwestie.

Share.

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.

Comments are closed.