Naar eigen zeggen behartigde bondskanselier Angela Merkel op haar reis door Afrika de Duitse belangen door zogeheten vluchtoorzaken te bestrijden. In werkelijkheid dient het sterkere engagement van de Bondsrepubliek vooral Franse economische belangen en het doorzetten van de uitbuiting van dat continent tegen inheemse weerstand.

Het is immers niet alsof de wereldorde op het spel staat wanneer Duitsland en Niger geen nauwe banden onderhouden. Zo’n drie jaar geleden bracht president Mahamadou Issoufou reeds een bezoek aan Merkel. En onlangs bracht Merkel een tegenbezoek aan Issoufou. Dat een paar dagen later de minister van Ontwikkelingshulp Gerd Müller hetzelfde West-Afrikaanse land bezocht, was niet zozeer omdat er zoveel te bespreken was, maar veeleer omdat in Berlijn de linkerhand niet weet wat de rechter doet.

Voor haar aankomst in Nigers hoofdstad Niamey was Merkel in het naburige Mali, onder andere omdat daar zo’n 650 Duitse soldaten gestationeerd zijn, om Malinezen te trainen, te adviseren en de regio te stabiliseren. Het strategische doel van de missie heet in het officiële spraakgebruik “strijd tegen islamisten”. Dat de regio vooral instabiel is omdat de verschillende volken in de regio geen Europese soldaten in het land willen hebben, is voor de planners van de VN-missie Minusma geen factor.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Niettemin heeft de Bundeswehr in Mali een belangrijke taak. Ze helpt om de uraniummijnen te beschermen, die Frankrijk daar uitbaat. Na Mali bracht Merkel een bezoek aan het naburige Niger. Daar is het beeld opvallend vergelijkbaar, ook daar baat Frankrijk uraniummijnen uit. Er is inheemse weerstand tegen vreemde soldaten waarvan islamisten handig gebruik maken. Ook hier moet de Bundeswehr helpen om de regio te stabiliseren, zodat de uraniummijnen kunnen blijven draaien, waartoe een basis nabij Niamey gepland is.

De Duitse ambassadeur, Bernd von Münchow-Pohl, zegt daarover: “Met de oprichting van een Duitse militaire basis voor het luchtverkeer in Niamey moet de missie van Minusma in Mali ondersteund worden. Daaraan heeft Niger vanaf het begin militair deelgenomen. Nu slaan we een nieuw hoofdstuk in de samenwerking met Niger op.”

Voor enkele jaren ging het Mali echter goed, voor zover het een land dat deels in de Sahara ligt goed kan gaan. Totdat diverse westerse landen het naburige Libië naar de Filistijnen hielpen, wat ook Mali destabiliseerde. En nu komt dan het “nieuwe hoofdstuk” in Niger. Daarmee wordt Niger betrokken in de strijd en verdeeldheid van Mali. Ook in Niger kan nu de strijd tegen de islamisten een aanvang nemen. Maar wat is eigenlijk de oorzaak en wat het gevolg? Tot het begin van dit jaar was Niger een relatief veilig land in de regio. Door het Duitse engagement aldaar kon het echter wel eens gedaan zijn met de rust.

Naast het islamisme is er nog een ander voorwendsel voor de inzet van de Bundeswehr in Niger. Het land heeft een aandeel in de grote immigratiestromen naar Europa en ook hier wil de Duitse regering graag helpen. Hoe men echter met Tornado-gevechtsvliegtuigen de stromen economische vluchtelingen in goede banen wil leiden blijft onduidelijk. Ook vluchtoorzaken kan men daarmee niet wegnemen, hooguit nieuwe creëren.

Dan is er nog de vraag hoe geschikt de Bundeswehr eigenlijk is voor inzet in een woestijnoorlog. Ze treedt aan om de Fransen bij te staan in Mali en in Niger. Maar de Fransen hebben decennia lange ervaring met oorlog in de Sahara en de Sahel, hebben daar de geëigende uitrusting voor. En toch komen de Fransen maar niet klaar met de Fulbe en de Toeareg. Wat wil het Duitse leger daar dan uitrichten, dat de juiste ervaring noch de juiste uitrusting heeft? En ook de Duitse Tornado-gevechtsvliegtuigen die in Niamey gestationeerd worden, zijn niet berekend op de omstandigheden in een woestijnomgeving.

Niger is een van de armste landen ter wereld. Het bezit weliswaar bodemschatten, maar heeft zelf niet de knowhow om ze te winnen. Zodoende is het het Franse concern Areva dat hier een van de grootste voorraden uranium ter wereld delft. Buitenlandse mogendheden krijgen in Niger gemakkelijk voet aan de grond, zowel economisch als militair. Toezeggingen voor wat investeringen in infrastructuur zijn genoeg om toestemming te krijgen voor het bouwen van een militaire basis, eventuele steekpenningen buiten beschouwing gelaten.

Buiten de regering van Niger zijn er in de samenleving echter velen, journalisten, zakenlieden, hoogleraren, die de sterke buitenlandse militaire aanwezigheid bekritiseren en de regering ervan beschuldigen het land uit te leveren aan buitenlandse belangen. Het ligt voor de hand dat minder intellectuele krachten deze kritiek zullen delen, maar er geen genoegen mee zullen nemen om zich erover te beklagen. Merkel ziet dat anders: “Het welzijn van Afrika is in het belang van Duitsland”, en doet het voorkomen alsof dat welzijn gediend is met een nieuwe militaire basis.

Als laatste onderdeel van haar driedaagse reis door Afrika bezocht Merkel Ethiopië. In de hoofdstad Addis Abeba zetelt de commissie van de Afrikaanse Unie. Daarvoor heeft Duitsland een gebouw gefinancierd, dat de bondskanselier niet overdroeg aan commissievoorzitter Nkosazana Dlamini Zuma. Het draagt de naam “Gebouw voor Vrede en Veiligheid”, officieel is dat immers waarvoor westerse landen in Afrika hun krijgsmachten inschakelen.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.