De Verenigde Staten hebben de levering van F-35-gevechtsvliegtuigen aan Turkije stopgezet, omdat het land niet af wil zien van de aankoop van Russische S-400-luchtverdedigingssystemen. De VS kunnen echter niet genoeg druk op hun NAVO-bondgenoot uitoefenen om hem op andere gedachten te brengen.

Turkije heeft er bewust voor gekozen om het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem en niet (alleen) het Amerikaanse Patriot-systeem aan te schaffen. Niet alleen vanwege de kwaliteiten van het Russische systeem, maar juist ook vanwege de geopolitiek-tactische implicaties. Door de aanschaf van een Russisch luchtverdedigingssysteem maakt Turkije zich enigszins afhankelijk van Rusland ten aanzien van onderhoudscontracten, levering van reserve-onderdelen en wat dies meer zij.

Verslechterde relatie

De keuze van Turkije om als NAVO-land een Russisch en niet een Amerikaans systeem te kopen, moet gezien worden in het licht van de verslechterde Amerikaans-Turkse relatie. In de zomer van 2016 aarzelden de VS immers om de – uiteindelijk mislukte – staatsgreep door delen van de Turkse krijgsmacht te veroordelen. De Amerikanen hebben nadien weinig substantieels gedaan om de relatie met hun NAVO-partner te verbeteren.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Wel integendeel, zo weigerde ook de nieuwe Amerikaanse regering om Fethullah Gülen uit te leveren. Daarbij komt nog dat de VS militaire steun gaven aan de Koerdische gewapende groepering YPG in Syrië, die nauwe banden onderhoudt met de in Turkije actieve terreurgroep PKK. Bovendien werd de Turkse economie geschaad door Amerikaanse sancties en tarieven, alsmede door sancties tegen Iran.

Met Rusland heeft Turkije in de afgelopen jaren daarentegen, ondanks onderlinge verschillen van inzicht inzake Syrië, effectief en toenemend samen kunnen werken, zowel ten aanzien van Syrië, als op het gebied van energie, bredere handelsbetrekkingen en nu dus wapenleveranties.

Boodschap aan Washington

Dat Turkije de aankoop van het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem doorzet, mag dan ook in niet onbelangrijke mate gezien worden als een boodschap aan de Amerikanen. Ankara benadrukt er zijn onafhankelijke, soevereine positie mee. Men laat zich niet koeioneren door Washington. Het uiterste dat de Amerikanen zouden kunnen doen is Turkije uit de NAVO zetten. Turkije weet echter dat de VS die vergissing niet zullen maken. Ze zouden er immers een cruciale NAVO-partner mee kwijt spelen, hun positie in West-Azië ernstig schaden en Turkije potentieel in de armen van hun tegenstanders (Rusland, Iran, China) drijven.

Amerikanen blijven met hun handel zitten

Voor de Turkse regering is het een uitgemaakte zaak: Ze kopen het superieure Russische luchtverdedigingssysteem, geven een duidelijk signaal aan de toch al onbetrouwbare Amerikanen af en de VS kunnen er weinig tegen doen. Wat de Amerikanen wel doen, neemt men in Ankara graag op de koop toe, namelijk dat de F-35-gevechtsvliegtuigen niet geleverd worden. Turkije zal dan wel andere gevechtsvliegtuigen aanschaffen. Ondertussen moeten de VS maar zien dat ze hun deels reeds gebouwde toestellen tegen gereduceerd tarief als showroom-model aan andere landen slijten.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.