In de documentaire ‘Evgeny Morozov: Het eind van de internet-utopie’ laat VPRO’s Tegenlicht de Wit-Russische politieke activist en auteur van het boek ‘The Net Delusion’ aan het woord. In zijn boek bestrijdt Morozov, die zelf lange tijd erg actief is geweest als internetactivist, de gedachte dat bredere toegang tot moderne informatie- en communicatietechnologie, zoals door middel van i-phones en sociale media, de mensen vrijer of onafhankelijker maakt.
Recent leefde deze gedachte weer op door de Arabische revoluties, waarbij door sommige activisten ook gebruik werd gemaakt van deze middelen. Morozov wijst er echter op dat deze middelen door de bevolking in autoritair geregeerde landen niet noodzakelijkerwijs en waarschijnlijk niet hoofdzakelijk gebruikt zal worden om politieke informatie te verkrijgen en verspreiden, maar vooral ter verstrooiing. Daarnaast wijst Morozov er terecht op dat met het gebruik van deze middelen, de gebruiker zich afhankelijk maakt van een klein aantal grote bedrijven, wat uiteraard ook een risico in zich bergt, bijvoorbeeld als het gaat om privacy. Daarnaast kunnen niet alleen politieke activisten maar ook overheidsdiensten gebruik maken van die middelen. Het nieuws dat de Turkse geheime dienst via facebook Israelische militairen heeft geïdentificeerd die betrokken waren bij de entering van Turkse schepen voor de Israelische kust, is daar een goed voorbeeld van.
Morozov bekritiseert verder de utopistische manier waarop door Westerse overheden en in Westerse masssamedia gesproken wordt over internetvrijheid, bijvoorbeeld door de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Hillary Clinton. Hij legt ook de vinger bij de hypocrisie van de VS die landen als Rusland, China en Iran, oproepen geen cyberaanvallen uit te voeren, terwijl de VS dat zelf ook doen. Nationale staten moeten zich ook realiseren dat ze grote, multinationale, internetbedrijven niet af kunnen troeven met conventionele protectionistische maatregelen. Nu gaat het vooral om Westerse bedrijven, maar Aziatische bedrijven zijn in opkomst.
In de uitzending komt ook een interessant fragment van de Duitse filosoof Peter Sloterdijk voorbij, waarin hij ingaat op de transformatie van de revolutie naar een permanente revolutie, waarin niet de onderklasse opstaat tegen een reactionaire bovenklasse, maar de revolutionaire heersende klasse zich tegen het conservatieve volk keert:
“Wir leben in eine permanente Revolution. Das Volk erleidet heute die Revolution der ökonomischen Klasse. Das heisst, das Volk selber ist heute im Grunde genommen konservativ und die permanente Revolution wird ihnen erklärt durch eine kleine Gruppe von Spitzenökonomen, von Bankiers, von Produktentwicklern, von den Designern, die unsere Altagswelt permanent revolutionieren wollen. Aus diesem Grund hat der Begrif Revolution in seine bisherige Verwendung überhaupt keinen Sinn mehr, weil wir immer geglaubt haben: Revolution findet dann statt, wenn sich das Volk gegen eine Reaktionäre herschende Klasse wendet. Heute ist es anders herum: Wir haben eine revolutionäre herschende Klasse die sich gegen ein konservatives Volk wendet. In eine solche Situation macht die Rede von Revolution keinen Sinn mehr.”
In het tweede deel komen ook morele vraagstukken aan bod rond materialisme, biologisch determinisme en het verschil tussen gemeenschap en netwerken. Al met al is het een erg interessante documentaire, waarin Morozov terecht een aantal utopistische ideeën doorprikt. Het zet ook aan het denken over hoe je zelf met internet en sociale media omgaat. De documentaire is hier te bekijken.
Loading ...
