Na 850 jaar waarin de Parijse kathedraal oorlogen, de Franse Revolutie en bezetting door Nazi-Duitsland doorstond, viel de Notre Dame onder de regering van president Emmanuel Macron aan de vlammen ten prooi. 

Maandagavond, enkele uren voordat de president eigenlijk de Fransen mee zou delen welke maatregelen hij zou nemen om de politieke crisis te boven te komen, waar het land zich sinds het begin van de protesten van de Gele Hesjes in november in bevindt, brak onder het dak van de Notre Dame brand uit.

Meerdere brandhaarden

Hoewel meerdere televisiezenders over meerdere brandhaarden berichtten, stond twee uur later, terwijl het vuur nog woedde, officieel reeds vast dat er geen reden was aan brandstichting te denken en dat werkzaamheden de oorzaak zouden zijn geweest. Op dinsdag ging de politie evenwel over tot sporenonderzoek. Vervolgens gold kortsluiting in de liften aan de steigers als veroorzaker van de brand. Er blijven echter veel ongerijmdheden.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Brandalarm

Marc Eskenazi, woordvoerder van AXA, verzekeraar van steigerbouwer Europe Echafaudages, geeft aan dat het brandalarm niet door de brandmelder aan de liften, maar door die van de kathedraal zelf afgegaan is.

Deze versie wordt door de organist Johann Vexo tegenover de krant Ouest-France bevestigd: “Tegen 18:25 of 18:30 uur klonk een alarm. Dit alarm kenden de priesters noch de zangeres die mij vergezelde, noch ikzelf, we hadden het nog nooit gehoord. Het begon met een sirene, dan een melding in het Frans en het Engels, die de bezoekers opriep het gebouw rustig te verlaten… Ik dacht meteen aan een vals alarm, ik geloofde niets van een brand. Geen rook, geen brandlucht… Ik heb de bedieningsconsole van de alarminstallatie gezien, waarop een vuur in de zoldering aangegeven werd. Maar ik geloofde het nog steeds niet. Toen ik de kathedraal verliet was het 18:45 uur. Ik zag geen brandweerman, geen rook, geen brandlucht.”

Beveiligingsdienst

De Parijse openbaar aanklager Rémy Heitz verklaart dat om 18:20 uur op het beeldscherm van de beveiligingsdienst van de Notre Dame een rode stip verschenen is, die een verschijnsel aanduidde. Een beveiliger onderzocht de aangegeven zone onder het dak, zonder resultaat, en stelde de priester dus niet op de hoogte. Precies zoals het protocol het voorschrijft: Alleen in het geval van brand worden de geestelijken op de hoogte gebracht, zodat zij de evacuatie in gang kunnen zetten.

Het automatische alarm klinkt volgens het protocol pas, wanneer het al flink brandt. Die maandag ging het automatische alarm in de kerk echter al, toen er nog geen brand te ontdekken was. Een tweede alarmsignaal verscheen vervolgens om 18:43 uur op het beeldscherm van de beveiligers. Toen opnieuw een beveiliger op onderzoek uitgang, brandde de zoldering reeds.

Laswerkzaamheden

Aanvankelijk werd van officiële zijde de hypothese verbreid dat laswerkzaamheden of nalatigheid van handwerkers op het dak de brand veroorzaakt zou hebben. Maar de firma Le Bras Frères, die verantwoordelijk was voor de renovatie van de 96 meter hoge spitstoren, wijst deze beschuldigingen categorisch van de hand. De laatste arbeider zou reeds om 17:50 uur de bouwplaats verlaten hebben en het veiligheidsprotocol dat voorschrijft dat aan het eind van de werkdag de stroom op de bouwplaats volledig uitgeschakeld wordt en de sleutel in de sacristie afgegeven wordt, zou correct uitgevoerd zijn. Ook is er van laswerk überhaupt geen sprake geweest. Er zou alleen aan de opbouw van de steigers gewerkt zijn. Politiebronnen bevestigen dit.

Brandveiligheid

Benjamin Mouton, architect, directeur van Monuments Historiques en van 2010 tot 2013 bouwmeester van de kathedraal, was verantwoordelijk voor de invoering van een nieuw brandveiligheidsprogramma. Hij verklaarde: “In 40 beroepsjaren heb ik nog nooit een dergelijk vuur gezien. De brandveiligheidsmaatregelen in de kathedraal zijn van het hoogste niveau… Een beveiliger kan binnen enkele minuten zeggen of het brandt. We hebben veel houten deuren door brandremmende deuren vervangen, we hebben alle elektrische apparaten begrensd en in de zoldering volkomen uitgesloten.”

Een anonieme expert uit de bouwsector die door het vakblad Batiactu geciteerd wordt, voegt er nog aan toe: “Het vuur kon niet door kortsluiting ontstaan. Men heeft in het begin een echte warmtebron nodig, om een dergelijk vuur te veroorzaken. Eikenhout is bijzonder resistent.”

Heropbouw

De officiële verklaringen roepen kortom meer vragen op dan ze beantwoorden. Maar terwijl Frankrijk tot in zijn merg aangetast is door de grove schending van een nationaal symbool, waarvan de heropbouw volgens experts meerdere decennia zal duren, kondigde president Emmanuel Macron reeds een dag na de brand aan dat hij de kathedraal binnen vijf jaar wil laten herstellen – op tijd voor de Olympische Spelen in Parijs.

Nog een dag later kondigde premier Edouard Philippe de uitschrijving van een internationale architectuurwedstrijd aan, “om Notre Dame van een nieuwe vieringstoren te voorzien, die aansluit bij de technieken en uitdagingen van onze tijd”. Dit terwijl de originele tekeningen van het bouwwerk en de vieringstoren uit de 19e eeuw beschikbaar zijn. Allemaal goed bedoeld? Van links tot rechts staan de Franse kranten vol met ingezonden brieven van verontwaardigde Fransen.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.