Na de familie van Franco keerde ook de pauselijke nuntius in Spanje zich uitdrukkelijk tegen het voornemen van de regering om het stoffelijk overschot van de dictator te verplaatsen van de ‘Vallei der Gevallenen’ naar een reguliere begraafplaats. Fratini laakte het voornemen tot grafschennis en het oprakelen van een oud conflict. Het Vaticaan viel hem echter af.

Een van de eerste beslissingen van de Socialistische minderheidsregering van Spanje onder premier Pedro Sánchez vorig jaar was het besluit om het stoffelijk overschot van de in 1975 gestorven generaal Francisco Franco na bijna 50 jaar uit zijn mausoleum in de ‘Vallei der Gevallenen’ te verwijderen. Hangende een rechtszaak van zijn nabestaanden is het er echter nog niet van gekomen. De familie van de dictator wil tot de hoogste rechter pleiten. Ze dreigde premier Sánchez, als het er toch van zou komen, aan te klagen voor graf- en lijkschennis. Ook het Vaticaan heeft inmiddels bezwaar aangetekend.

Franco rust in de Vallei der Gevallenen

Een 150 meter hoog kruis torent uit boven het mausoleum van Franco, ten noordwesten van Madrid. De Spaanse dictator was een conservatieve katholiek en wilde dit ook voor komende generaties duidelijk maken door zijn mausoleum, dat een katholieke kerk is. Franco’s graf bevindt zich in een basiliek, die arbeiders meteen na de staatsgreep in 1940 uit begonnen te houwen in de rots. In 1959 was het mausoleum klaar, waarop het gigantische betonnen kruis werd opgericht. De wanden werden de laatste rustplaats van de stoffelijke resten van 37.000 doden uit de burgeroorlog, ongeacht gezindheid.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


‘Socialisten hebben geen recht om over Franco te oordelen’

De Spaanse regering wil de resten van de caudillo nu echter naar een reguliere begraafplaats in de hoofdstad Madrid verplaatsen. Aangezien het graf van Franco zich echter in een katholieke kerk bevindt, liet ook de pauselijke nuntius in Spanje, aartsbisschop Renzo Fratini, zich kritisch over de voorgenomen verplaatsing uit. “Socialisten hebben geen recht om over Franco te oordelen”, zo stelde de nuntius tegenover het Spaanse persbureau Europa Press, “dat zal God wel doen”. De socialisten hadden in Spanje, zo riep hij in herinnering, talrijke kerken vernield en priesters en kloosterlingen vermoord.

‘Historisch conflict niet opnieuw aanblazen’

Fratini laakte verder het voornemen tot grafschennis en ziet er vooral politieke en ideologische motieven achter. Het helpt niet verder om een historisch conflict weer aan te blazen dat al eens tot een burgeroorlog geleid heeft en het land nu opnieuw dreigt te splijten, aldus Fratini. Er zijn in de wereld al genoeg problemen, zo vervolgde hij, daar moet men niet nog kunstmatig meer aan toevoegen.

Spaanse regering wilde kerk er buiten houden

De Spaanse regeringspartij PSOE bekritiseerde vervolgens de Heilige Stoel om deze uitlatingen, omdat het Vaticaan zich hiermee in binnenlandse aangelegenheden zou mengen. Ze gaf echter zelf aanleiding tot deze uitspraken van de nuntius. Madrid probeerde de kerk buiten het conflict te houden en de strijd met de familie Franco alleen te beslechten. Maar het feit is nu eenmaal dat het graf van Franco zich in een kerk bevindt, zodat de kwestie Rome wel degelijk aangaat.

In plaats van op deze simpele feiten te wijzen, distantieerde het Vaticaan zich echter van Fratini’s uitspraken. Hij had ze op persoonlijke titel bij zijn afscheid als nuntius gedaan, zo klonk het uit Rome. Het Vaticaan geeft hiermee toe aan de typische antireligieuze opstelling van links in Spanje. Vanuit die houding wil men de nuntius alleen maar als ambassadeur zien en niet als bisschop. Alsof de Rooms-Katholieke Kerk een buitenlandse mogendheid is en geen dragend instituut van de Spaanse samenleving. De hedendaagse Socialisten illustreren daarmee dat ze daadwerkelijk in de rabiaat antiklerikale traditie staan die mede aanleiding was voor de burgeroorlog.

Franco’s nagedachtenis

Franco geniet nog altijd enige populariteit in Spanje, omdat hij er in slaagde het land buiten de Tweede Wereldoorlog te houden. Ook is het aan hem te danken dat na de burgeroorlog de orde hersteld werd. Verder zorgde hij voor continuïteit en stabiliteit in het bestuur en schiep hij de voorwaarden voor een uiteindelijke ordelijke overgang naar de democratie.

Het voornemen om het stoffelijk overschot van Franco te verplaatsen is in Spanje dan ook zeer omstreden. Er zijn niet alleen juridische hordes, ook vanuit de bevolking komt steeds meer verzet. Een besluit van de hoogste rechterlijke instantie staat nog uit.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.