Rusland is geen uitzondering. De betrekkingen van Oekraïne met diverse andere landen in de bredere regio, Roemenië, Hongarije, Polen en Tsjechië, verlopen ook zeer moeizaam.

De situatie van de Oekraïne wordt niet alleen bepaald door de burgeroorlog, de miserabele economische situatie en algemene instabiliteit, maar ook door moeilijkheden in de buitenlandse betrekkingen. Enerzijds is er de genoegzaam bekende vijandige houding van Kiev tegenover Rusland, die zich aan iedere matigende invloed onttrekt. Dit zou op zichzelf al genoeg zijn qua zelf veroorzaakte problemen. Maar de situatie is nog veel gecompliceerder en ernstiger.

Zo zijn er niet aflatende spanningen met buurland Hongarije, dat inmiddels bereid is om zelfs zijn veto binnen de EU te gebruiken om Kiev onder druk te zetten, en wel vanwege de in Transkarpatië wonende Hongaarse minderheid. Medio oktober vond in de Hongaarse hoofdstad Boedapest voor de Oekraïense ambassade dan ook een demonstratie plaats voor zelfbeschikking voor Transkarpatië. In Kiev doet men dergelijke demonstranten gemakzuchtig af als Kremlin-trollen, maar de Hongaren bevinden zich niet alleen in het zelfde kamp als de etnische Russen en Russischtaligen in het Donetskbekken.

Controversiële geschiedenis

Hoewel de meesten tijdens de Tweede Wereldoorlog door Oekraïense nationalisten verdreven zijn, wonen er in en rond Lviv in het uiterste westen van Oekraïne namelijk nog altijd ook Polen, die zich de laatste tijd roeren. Sergej Loekjanenko, leider van de Poolse gemeenschap in Lviv (Lwów in het Pools), stelde enkele maanden geleden dat de economische achterstand van de regio zo’n 50 jaar achter ligt op het oosten van Polen. Hij ziet betere kansen voor Lviv in Polen. Verder wordt de Pools-Oekraïense relatie belast door een verschillende kijk op het verleden. Het deel van Oekraïne rond Lviv heeft historisch ook geruime tijd bij Polen gehoord, maar de Oekraïense autoriteiten doen moeilijk over de plaatsing van Poolse gedenkstenen in Oekraïne. Andersom heeft Warschau grote moeite met het eren van de leiders van Oekraïens-nationalistische milities tijdens de Tweede Wereldoorlog, die immers ook veel Poolse slachtoffers gemaakt hebben.

De gevoeligheid rond dit thema wordt geïllustreerd door de film ‘Wolyn’ (verwijzend naar de streek Wolhynië) die eind 2016 werd uitgebracht door de Poolse regisseur Wojciech Smarzowski. De film gaat over de bloedbaden die in de Tweede Wereldoorlog werden aangericht door het Oekraïens Opstandig Leger (OePA), een nationalistische paramilitaire organisatie, onder Polen. De OePA werkte destijds samen met de Duitse Wehrmacht. Maar In Oekraïne werd de film verboden. De geschiedenis is namelijk ook in Oekraïne actueel, maar dan met een tegenovergestelde lading. De Oekraïense president Petro Porosjenko vierde 14 oktober officieel de oprichting van de OePA en stelde de leden daarvan ten voorbeeld aan het Oekraïense volk vandaag. Poolse dissonanten passen daar niet bij.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Neanderthaler-geschreeuw

Ook tussen Kiev en Praag is de stemming ijzig. Zo’n twee weken gelden stelde de Tsjechische president Milos Zeman dat Rusland om de relatie met Oekraïne te verbeteren het land wellicht financieel schadeloos zou kunnen stellen voor het verlies van de Krim. Daarop betitelde de Oekraïense premier Volodymyr Groysman de Tsjechische president als een “psychisch zieke persoon”.

Zeman liet zijn woordvoerder Jiri Ovacek repliceren: “Ik beschouw de onhoffelijke aanvallen van enkele Oekraïense politici op de president van de Tsjechische Republiek, Milos Zeman, als geschreeuw uit een neanderthaler-hol. Ze hebben geen plaats in het moderne Europa.”

Goede relaties onderhoudt Oekraïne eigenlijk uitsluitend met de Verenigde Staten. Voor de Amerikanen speelt de politieke oriëntatie van de regering in Kiev geen rol. Bepalend is dat de Oekraïne dient als vooruitgeschoven geopolitieke en militaire positie ten opzichte van Rusland. Of er in Kiev nu liberalen, ultranationalisten of neanderthalers aan de macht zijn, is voor Washington van ondergeschikt belang.

Share.

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.

Comments are closed.