“We hebben geen land nodig, maar mensen”, zo luidt een beroemde uitspraak van de Russische president Vladimir Poetin. De Russische Federatie is qua oppervlakte dan ook het grootste land ter aarde en lijdt nog altijd onder de aderlating die de dood van 27 miljoen burgers in de Tweede Wereldoorlog betekende.

Om het anders uit te drukken: De bevolkingsdichtheid varieert van 362 inwoners per vierkante kilometer in Moskou en omgeving tot niet meer dan één persoon op hetzelfde oppervlak in grote delen van Siberië, het Verre Oosten en het hoge noorden. Deze over het algemeen dun tot helemaal niet bevolkte gebieden kennen echter wel grote natuurlijk rijkdommen, waarbij er aan bodemschatten zo ongeveer alles te vinden is wat deze planeet te bieden heeft. Het Verre Oosten van Rusland is tien keer zo groot als Frankrijk en omvat ongeveer een derde van Rusland.

Het mag dan ook niet verwonderen dat het een belangrijke beleidsdoelstelling van Moskou is om braakliggende landsdelen te ontsluiten. Deze doelstelling was het onderwerp van een conferentie van het Russische ‘Oostelijke Economische Forum’ dat op 6 en 7 september voor de derde maal plaats vond in Vladivostok.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


De belangrijkste gasten op de conferentie van dit jaar waren de Japanse premier Shinzo Abe en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in. Saillant detail was dat ook een Noord-Koreaanse delegatie aanwezig was. Niet alle delegaties in Vladivostok werden weliswaar door regeringsleiders aangevoerd, maar desalniettemin  waren er 700 vertegenwoordigers uit 55 landen, waaronder zowel China als Japan, maar ook de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Australië.

De handel tussen Rusland en Zuid-Korea ontwikkelt zich levendig en een aardgaspijpleiding, alsmede een aansluiting van de stroom en spoorwegnetten aan de infrastructuur in zowel Noord- als Zuid-Korea moeten dit verder stimuleren. Verrassend genoeg kon dit voorstel van Poetin zowel bij de Zuid-Koreaanse president Moon als ook bij de Noord-Koreanen op instemming rekenen, zodat wel duidelijk is dat met Pyongyang ook in tijden van grote spanning nog een redelijke discussie te voeren valt.

Waar er vorige jaar op het forum hoofdzakelijk overeenkomsten op het gebied van energie, verkeersinfrastructuur en goudwinning werden afgesloten, ging het dit jaar onder andere om de financiering voor een fonds ter bevordering van hoogwaardige technologie. Circa 30 bedrijven zullen zich in het Russische Verre Oosten met nucleaire geneeskunde, hernieuwbare energie, composieten voor de lucht- en ruimtevaart en de productie van onbemande vliegtuigen bezig gaan houden.

De betrekkingen tussen Rusland en Japan ontwikkelen zich opmerkelijk probleemloos, in Vladivostok vormden de gasten uit Japan een derde van de deelnemers. De beide landen hebben een uniek groot infrastructureel project opgevat, namelijk een spoorverbinding tussen in eerste instantie het Russische vasteland naar het Russische eiland Sachalin en van daaruit naar het Japanse eiland Hokkaido. Poetin sprak in dit verband van een project van wereldbetekenis dat binnen drie à vijf jaar te realiseren zou zijn. Ook hier valt op: Een voor alle partijen voordelige samenwerking, dringt zelfs het geschil tussen Rusland en Japan over de zuidelijke Koerilen naar de achtergrond.

Zoals de aanleg van een spoorlijn tussen Rusland en Japan niet direct betrekking heeft op Siberië, maar er tegelijk wel van grote indirecte betekenis voor kan zijn, zo hielden de deelnemers aan het 23e Oostelijke Economische Forum zich ook bezig met dingen die vanuit Vladivostok gezien in het Westen liggen. Het gaat dan om de samenwerking van de Euraziatische Economische Unie, waartoe Rusland, Kazachstan, Kirgizië, Wit-Rusland en Armenië behoren, met de Europese Unie. Het potentieel dat hier verborgen ligt, en momenteel gefnuikt wordt door de onzinnige Koude Oorlogsstemming in het Westen, heeft Poetin in het verleden wel omschreven met zijn toekomstbeeld van een economische ruimte van Lissabon tot Vladivostok.

“De ontwikkeling van het Verre Oosten is een onontbeerlijk onderdeel van maatregelen ter vergroting van de concurrentiekracht van Rusland. In de afgelopen vier jaar zijn in de regio 19 investeringsprojecten gerealiseerd”, aldus de Russische president. Cruciaal in het plan voor de ontwikkeling van het Verre Oosten is voor Poetin de ontwikkeling van de regio tot “één van de belangrijkste logistieke knooppunten van de wereld”.

Daartoe moeten niet alleen de spoorverbindingen met Zuid-Korea en Japan dienen, maar ook de ontwikkeling van de Noordoostelijke Doorvaart, die de kortste zeeroute tussen Oost-Azië en Europa vormt. Deze route moet havens in China, Japan en Zuid-Korea met Rotterdam, Hamburg, Antwerpen enzovoort verbinden.

Ook als veel voornemens ongetwijfeld nog wat voeten in de aarde zullen hebben, is toch één ding duidelijk: Het concept van de ontsluiting van het Russische Verre Oosten is de perfecte aanvulling op de uitbouw van de zogeheten Nieuwe Zijderoute, die China onderneemt. De stip aan de horizon van een potentiële economische ruimte van Lissabon tot Vladivostok zou qua aantrekkingskracht en economisch potentieel alle concurrerende wereldregio’s kunnen overtreffen.

Het mammoetproject ‘Verre Oosten’ van de Russische regering beperkt zich echter niet slechts tot infrastructuur, grote bedrijven en hoogwaardige technologie. Ook het onderhouden van culturele tradities en het toerisme worden bevorderd. Hier heeft het Kremlin in het achterhoofd dat Rusland geen tekort heeft aan grond, maar dat het Verre Oosten wel mensen nodig heeft. Daarnaast stimuleert Moskou ook de landbouw en verstrekt in dit verband kosteloos grond aan personen die bereid zijn zich in Siberië of het Verre Oosten te vestigen. Vooralsnog is het programma van de landuitgifte beperkt tot Russische staatsburgers, maar Poetin heeft voorgesteld ook buitenlanders met Russische wortels toe te laten. Daarmee doelt hij hoofdzakelijk op etnische Russen die bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in de onafhankelijk geworden niet-Russische deelrepublieken zijn achtergebleven. Voor deze categorie personen en hun nakomelingen bestaat de mogelijkheid van een versimpelde inburgeringsprocedure.

“Het Verre Oosten”, aldus Poetin, “biedt een werkelijk unieke combinatie van mogelijkheden en concurrentievoordelen voor de realisatie van ambitieuze projecten. Essentieel daarvoor zijn gunstige belastingregelgeving en ongecompliceerde administratieve procedures. Ik wil dat de Russische economie, in het bijzonder in het Verre Oosten, modern en flexibel is en zich aan de snelle veranderingen in de wereld automatisch aanpast.”

In dat kader is er zeker grond voor enig optimisme. In de afgelopen drie jaar lag de groei van de industriële productie in de regio met 8,6 procent boven het landelijke gemiddelde. Het regionale BBP nam met 4,2 procent toe.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.