Sinds kort onderhandelen Washington en Warschau opnieuw over de inrichting van een permanente Amerikaanse militaire basis in Polen. Sinds het najaar van 2018 vraagt de Poolse regering al om dit zogenoemde Fort Trump. Onlangs had de Amerikaanse plaatsvervangend minister van Defensie John Rood dan een gesprek hierover met Poolse ambtenaren.

Kathryn Wheelbarger, principal deputy assistant secretary for international security affairs bij het Amerikaanse ministerie van Defensie, sprak van een “serieus aanbod” en voegde eraan toe: “We werken deze week aan de details. [..] We hopen na deze ontmoeting een vast fundament te hebben voor de verdere uitwerking.”

Fort Trump

Het project staat weliswaar nog in de kinderschoenen, maar de Poolse president Andrzej Duda heeft van zijn Amerikaanse ambtsgenoot Donald Trump reeds een toezegging gekregen dat Washington de mogelijkheden voor een dergelijke basis zal bekijken. Polen heeft van haar kant gegarandeerd dat het “miljarden dollars” ervoor uit wil trekken. Een naam heeft men in Warschau ook al bedacht: Fort Trump (geen grap). In het kader hiervan heeft Polen de VS ook aangeboden om de kosten van twee miljard dollar voor haar rekening te nemen, als de VS in Polen een tankdivisie stationeren.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Bilateraal

Opvallend is dat dit initiatief niet in het kader van de NAVO genomen wordt, maar puur op bilaterale basis. Het plan voor een Fort Trump is ook van belang voor de buurlanden, in het bijzonder Rusland. De Russische ambassadeur in Polen, Sergej Andrejev, verklaarde eufemistisch: “Als deze [Amerikaanse] presentie verder toeneemt, zal dit niet aan ontspanning tussen ons bijdragen en de betrekkingen niet verbeteren.” De Russische bezwaren zullen echter nauwelijks gehoor vinden. Het plan past goed bij de diep gewortelde russofobie in Polen en bij de Amerikaanse strategie. President Trump benadrukt immers voortdurend dat de Europese NAVO-partners meer moeten betalen. Onlangs zette hij dit nog kracht bij door aan te kondigen dat de VS in de toekomst van alle landen waar ze troepen gestationeerd hebben te verwachten dat zij de kosten voor hun rekening nemen, plus een toeslag van 50 procent.

Defensie-uitgaven en buitenlandse bases

Momenteel geven de VS voor hun krijgsmacht meer uit dan de tien daaropvolgende staten, of twee keer zoveel als Rusland en China bij elkaar. Het in stand houden van militaire bases overal ter wereld brengt niet-geringe kosten met zich mee. Bij elkaar hebben de VS zo’n duizend militaire bases in 172 landen ter wereld, met bij elkaar 240.000 militairen. De landen waar de meeste Amerikaanse militairen gestationeerd zijn, zijn Japan (40.000), Duitsland (33.000) en Zuid-Korea (28.000). De landen met de meeste Amerikaanse bases zijn Zuid-Korea (22), Japan (21), Duitsland (18) en Italië (10). In Afghanistan zijn er met vier relatief weinig bases. In Venezuela’s buurland Colombia zijn her er daarentegen maar liefst negen. Bij de circa duizend Amerikaanse bases in het buitenland komen nog de bases van andere landen waar ook Amerikanen gestationeerd zijn. Het totaal van de Amerikaanse faciliteiten in het buitenland wordt op 1200 geschat.

‘Voorrecht’

Als Trump deze  172 landen ertoe zou weten te bewegen om, in zijn woorden, voor “het voorrecht Amerikaanse soldaten onder te brengen” te gaan betalen, dan zou dat voor de VS kortom een lucratieve zaak zijn. Het laat zich echter denken dat de betalingsbereidheid van de landen in kwestie afhankelijk is van de vraag of de aanwezigheid van de Amerikaanse militairen een groot nut voor hen heeft of dat men dit tenminste gelooft. In werkelijkheid staat de stationering van Amerikaanse militairen in diverse buitenlanden uiteraard in dienst van het Amerikaanse wereldhegemoniestreven. Maar waarom zouden de gastlanden daar ook nog eens financieel voor op draaien?

‘Russische dreiging’

Hier nu komt Rusland in het spel. Rusland, zo luidt de Amerikaanse argumentatie, zou een agressief beleid voeren waartegen men zich moet verweren. Nu heeft Rusland slechts een stuk of tien buitenlandse militaire bases. Niettemin duidde de van 2012 tot 2015 op het Amerikaanse ministerie van Defensie werkzame veiligheidsexpert verantwoordelijk voor Rusland, Oekraïne en Eurazië, Evelyn Farkas de Russische invloed in de wereld als “onevenredig groot”. Ze geeft weliswaar toe dat Moskou minder buitenlandse bases heeft, maar volgens haar wil dat niet zeggen “dat ze qua kwalitatieve aanwezigheid niet mee kan komen”.

De directeur van het Centrum voor Militaire Beleidsstudies van het Moskouse Instituut voor Internationale Betrekkingen, Alexej Podberjoskin, stelt echter: “De militaire aanwezigheid van Rusland en de VS in de wereld kan slechts iemand vergelijken die afscheid heeft genomen van de rationele waarneming van de werkelijkheid. Dat zijn twee onvergelijkbare zaken.” Volgens Podberjoskin houden Amerikaanse commentatoren echter de gedachte levend dat Rusland uit zou zijn op militaire avonturen in het buitenland om het Amerikaanse militair-industriële complex van dienst te zijn.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.