Op initiatief van de premiers van Polen en Litouwen heeft een bilaterale commissie zich gebogen over de ingrijpende onderwijshervormingen ten aanzien van de Poolse minderheid in Litouwen die de Litouwse regering eerder had voorgesteld. De commissie is er echter niet in geslaagd overeenstemming te bereiken. Directe aanleiding voor de instelling van de commissie was het protest van de Poolse minderheid tegen de onderwijshervormingen, die forse beperkingen voor het onderwijs in de Poolse taal inhouden. Zo zouden bepaalde vakken niet meer in de Poolse taal, maar uitsluitend in het Litouws gegeven mogen worden, worden de normen voor de Litouwse examinatie van Poolse studenten strenger en kan de overheid Poolse scholen met een gering aantal leerlingen sluiten om die leerlingen vervolgens naar Litouwstalig onderwijs te sturen.

Staking van Poolse onderwijzers in Vilnius

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) heeft grote bezorgdheid geuit over de impasse. Hoge Vertegenwoordiger inzake Nationale Minderheden Knut Vollebaek heeft Litouwen bekritiseerd omdat het nog steeds geen nieuwe wet over minderheden heeft aangenomen, terwijl de oude wet vorig jaar is verlopen. De commissie van het Poolse parlement (Sejm) voor relaties met Poolse minderheden in het buitenland stelt dat de Litouwse restricties van het onderwijs in de Poolse taal een schending van het Pools-Litouwse verdrag van 1994 zouden zijn en van de Conventie voor de Bescherming van Nationale Minderheden van de Raad van Europa. De commissie van de sejm heeft de Poolse regering aangeraden een programma te ontwikkelen om het Poolse onderwijs in Litouwen te ondersteunen.

De Litouwse regering geeft ondertussen geen krimp en zou de overleggen van de bilaterale commissie ook alleen maar gebruikt hebben om haar eigen gezichtspunt nog eens uiteen te zetten. Alleen over de tijdspanne waarin de hervormingen worden doorgevoerd zou te spreken zijn geweest. De Litouwse regering zou met de instelling van de commissie ingestemd hebben om te laten zien dat ze deze moeilijke discussie niet uit de weg gaat, maar is niet bereid om over een compromis te praten.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Een mogelijke reden dat de centrum-rechtse regering van Litouwen zich zo onverbiddelijk opstelt is het feit dat er voor volgend jaar parlementsverkiezingen op de rol staan en deze houding haar electoraat moet aanspreken. Anderzijds leidt deze opstelling er waarschijnlijk toe dat de Poolse minderheid in toenemende mate voor de ‘Electorale Actie van Polen in Litouwen’ (AWPL) zal kiezen en niet voor Litouwse politieke partijen.

Zo’n 7% van de Litouwse bevolking bestaat uit Polen, deze minderheid is geconcentreerd in de regio van de hoofdstad Vilnius (Wilno) in het zuid-oosten van Litouwen. Voor de annexatie door de Sovjetunie in 1945 lag de stad in Polen.  Eerder was er al een fel politiek debat in Litouwen over de spelling van plaatsnamen van dorpen en steden die overwegend door Polen bewoond worden en over de spelling van Poolse achternamen op officiele documenten. Spellingswijzen kunnen nogal uiteenlopen doordat het Pools een slavische en het Litouws een baltische taal is. Toen Litouwen onafhankelijk wilde worden van de Sovjetunie riep de Poolse minderheid een autonome regio uit in de gemeentes in het zuid-oosten waar de bevolking overwegend Pools is. Dit werd door Moskou en communistische hardliners in Litouwen als excuus gebruikt voor militair ingrijpen. Dit zette uiteraard kwaad bloed tegen de Poolse minderheid bij de Litouwse meerderheid.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.