De Duitsers gingen gisteren naar de stembus en de uitslag van de verkiezingen wijkt in een aantal opzichten af van wat de peilingen voorspelden.

Zo blijft de Unie van CDU en CSU weliswaar de grootste partij, maar behaalt ze met 33,2% van de stemmen het slechtste resultaat sinds 1949 en nog enkele procentpunten minder dan in de peilingen. In 2013 had de Unie nog 41,5% van de stemmen.

De verklaring voor het nog slechtere resultaat dan verwacht voor CDU/CSU zal met name liggen in het resultaat van de nationaal-conservatieve AfD en de liberale FDP, dat met respectievelijk 13 en 10,7 procent wat beter was dan verwacht.

De sociaaldemocratische SPD behaalde met 20,5% ook minder dan verwacht. Het lijkt er op dat de sociaaldemocraten niet alleen stemmen hebben verloren aan de AfD, maar ook aan Die Linke en met name de Groenen. De Groenen hebben het namelijk duidelijk beter gedaan dan in de peilingen, daar zit allicht een deel strategische kiezers bij. Lange tijd deden de Groenen het namelijk slecht in de peilingen en zakten ze af richting de kiesdrempel. Sommige linkse kiezers zullen op de Groenen hebben gestemd om het zekere voor het onzekere te nemen en te voorkomen dat de partij met iets minder dan vijf procent buiten de Bondsdag zou vallen, zoals in 2013 met de FDP gebeurde. Daarmee hebben die kiezers overigens vooral bondskanselier Angela Merkel een plezier gedaan.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Ze hebben Merkel hierdoor immers verzekerd van een alternatief voor voortzetting van de grote coalitie. Zelfs als de Groenen wel boven de kiesdrempel waren gebleven maar desalniettemin verloren hadden zoals de peilingen voorspelden, dan was die partij beslist niet happig geweest op regeringsdeelname.

Nu de SPD het echter nog slechter heeft gedaan dan verwacht, ligt voortzetting van de grote coalitie des te minder voor de hand. Merkel zou de optie uit tactische overwegingen open willen houden, maar de sociaaldemocraten voelen er begrijpelijk niet voor. Zij willen hun wonden likken in de oppositie en hebben zo ook een betere tactische uitgangspositie in de verkiezingen voor de Nedersaksische landdag die op 15 oktober aanstaande plaats zullen vinden. Doordat de Groenen licht gewonnen in plaats van verloren hebben, zullen zij veel meer in de stemming zijn om mee te regeren.

Het is overigens niet te verwachten dat er voor de genoemde landdag-verkiezingen al concrete stappen in de richting van een zogenaamde Jamaica-coalitie van CDU/CSU, FDP en Groenen gezet zullen worden. De betrokken partijen houden de handen waarschijnlijk liever even vrij.

Voor Merkel is het geen comfortabele positie als ze straks moet gaan onderhandelen met zowel Liberalen als Groenen, die verschillende – soms tegengestelde – dingen van haar zullen verlangen en die allebei het onderste uit de kan zullen willen halen. De Liberalen willen het onderste uit de kan, omdat ze nog met het trauma zitten van de vorige keer dat ze samen met CDU/CSU regeerden, weinig concreets van hun programma konden realiseren en uiteindelijk onder de kiesdrempel eindigden. De Groenen zullen ook gedreven zijn om zoveel mogelijk binnen te halen, aangezien zij deel moeten gaan nemen aan een coalitie met twee (althans nominaal) rechtse partijen die wat onnatuurlijk aanvoelt. Als de Groenen te weinig binnenhalen, ligt het voor de hand dat ze bij volgende verkiezingen sterk verliezen aan andere linkse partijen. Merkel had in dergelijke onderhandelingen graag de mogelijkheid van een nieuwe ‘grote coalitie’ met de SPD achter de hand gehouden. Nu regeren met de SPD veel minder een optie lijkt te zijn, verslechtert dat Merkels onderhandelingspositie ten opzichte van FDP en Groenen. Zelfs de Beierse zusterpartij CSU zal van de situatie gebruik willen maken om nu eindelijk zaken af te dwingen bij Merkel, bijvoorbeeld ten aanzien van de aanhoudende immigratie.

Share.

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.

Comments are closed.