Conservatisme is als politiek begrip achterhaald, daarover laat de Duitse filosoof Panajotis Kondylis (19 -2014) geen twijfel bestaan. Met het definitieve verscheiden van de laatste resten van het ancien régime is ook het conservatisme in eigenlijke zin opgeheven als politieke mogelijkheid. De rechte staat die het conservatisme wilde conserveren is ontglipt.

Deze ontwikkeling valt niet geheel samen met de Franse Revolutie, maar is ook weer niet van gisteren. Groen van Prinsterer constateerde in zijn tijd al dat conservatieven niet meer dan “inconsequente liberalen” waren. Conservatieven zijn met andere woorden de progressieven van gisteren, gematigde liberalen die willen behouden wat ze bereikt hebben, hun ‘vooruitgang’ niet op het spel willen zetten voor weer nieuwe ‘vooruitgang’, en zich zo de hoeders van eeuwige principes wanen.

Dan is de authentieke reactionair realistischer, hij maakt zich niet de illusie dat er langs politieke weg nog iets goed komt. Niettemin bekritiseert hij fel de wantoestanden van de liberale (wan)orde, maar ook de grenzeloze naïviteit van de linkse wereldverbeteraars, als een eenzame soldaat die trouw op zijn post blijft, ook al heeft zijn troep reeds lang de aftocht geblazen. De authentieke reactionair is dan ook een steen des aanstoots voor de vooruitgangsapostelen van links en wat voor ‘rechts’ doorgaat.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


“De vooruitgangsfanaat begrijpt, enerzijds, niet hoe de reactionair een gegeven omstandigheid die hij gedoogt afkeurt; en de gematigde liberaal, anderzijds, begrijpt niet hoe hij de omstandigheid die hij afkeurt gedoogt.” Maar: “De reactionair bekritiseert de moderne wereld niet in de hoop die te overwinnen, maar om te voorkomen dat de rechten van de ziel verjaren.”

Dat schrijft de Colombiaanse filosoof Nicolás Gómez Dávila (1913-1994) in zijn essay ‘De authentieke reactionair’. Dit essay vormt de sluitsteen in een boek van dezelfde titel dat is verschenen bij uitgeverij De Blauwe Tijger. Dávila drukte zich naast een enkel essay vooral in aforismen uit. Een snob haalt daar de neus voor op, maar de reactionair maakt korte metten met die houding: “Het aforisme aanwrijven dat het maar een deel van de waarheid uitdrukt, staat gelijk met veronderstellen dat het breedvoerig betoog haar integraal zou uitdrukken.”

Het is de verdienste van de hispanist Robert Lemm dat niet alleen het essay, maar ook een breed scala aan aforismen – over allerlei maatschappelijke, filosofische en levensbeschouwelijke onderwerpen – van de apodictische Colombiaan, waarvan eerder reeds werken in het Duits, Frans, Italiaans, Pools en Engels verschenen, nu ook in het Nederlands is uitgebracht.

DavilavoorkantMisschien is Lemm, die aan de lopende band boeken vertaald die iets wezenlijks toevoegen en ook als auteur het nodige publiceert – of het nu gaat over rechtse falangisten of ‘linkse’ Jezuïeten – wel de Nederlander die nog het meest in de buurt komt van Dávila’s authentieke reactionair. Hoe het ook zij, deze bundel spreuken is voor iedere lezer van onschatbare waarde. Dávilemm spreekt onverbloemd de waarheid, zonder bijbedoelingen; wetend dat hij toch niet kan winnen, vertikt de reactionair het om te liegen.

N.a.v. Robert Lemm (vert.), De authentieke reactionair. Handorakel van Nicolás Gómez Dávila (Groningen: Uitgeverij De Blauwe Tijger, 2013), paperback, 180 p.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.