Na de parlementsverkiezingen van afgelopen zondag keert Oekraïne terug tot de normaliteit, de uitslag betekent dat het land op weg is om een democratie naar westerse maatstaven te worden. Dat is althans de boodschap die president Petro Porosjenko op zondagavond afgaf en die de persbureau’s en de pluriforme media in Nederland unisono en zonder noemenswaardige nuancering overnemen.

Alle media melden dat er in het nieuwe parlement een ruime meerderheid is voor de op het Westen georiënteerde partijen. Volgens persbureau Novum zou dat komen doordat “veel Oekraïners de volgens hen bemoeizieke oosterbuur beu zijn”. Op het voor de hand liggende feit dat er ook veel Oekraïners zijn die daar anders over denken gaat men voor het gemak niet in. Wie de verkiezingscijfers wat nader bekijkt, valt direct op dat er vraagtekens gesteld kunnen worden bij de representativiteit van het zondag verkozen parlement. De officiële landelijke opkomst ligt met 53% al niet erg hoog, maar daarbij valt op dat de opkomst in het midden en vooral het westen van het land veel hoger ligt dan in het zuiden en oosten, soms zelfs twee keer zo hoog.

opkomst verkiezingen OekraïneGezien de intimiderende sfeer die in de aanloop naar de verkiezingen is ontstaan is het geen wonder dat veel kiezers in het zuiden en oosten zijn thuis gebleven. In de afgelopen maanden werden parlementsleden van de Partij van de Regio’s en de Communistische Partij, die het opnamen voor de rechten van Oekraïners in het oosten van het land of voor Russischtaligen, uitgemaakt voor landverraders en in veel gevallen in elkaar geslagen of verhinderd het parlement binnen te gaan. Activisten van diverse politieke partijen werden in elkaar geslagen, ontvoerd of anderszins geïntimideerd door knokploegen van de Rechtse Sector en de Radicale Partij. Russischtalige tv-zenders werden verboden, een oppositiegezinde krant werd gesloten. De Radicale Partij stelde in het parlement voor de Communistische Partij te verbieden. Zover kwam het niet, maar de toon was gezet en de fractie werd wel ontbonden, zodat de Communisten ernstig beperkt werden in hun parlementaire mogelijkheden. De Partij van de Regio’s besloot dan ook om niet aan de verkiezingen deel te nemen, omdat men ernstige bedenkingen had bij de openheid van het proces.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Diverse politici van de Partij van de Regio’s deden wel mee aan de verkiezingen met andere partijen zoals ‘Sterk Oekraïne’ (!) en het ‘Oppositieblok’. Dergelijke partijen worden steevast als ‘pro-Russisch’ gediffameerd. En dat terwijl beide partijen duidelijk uitspreken de territoriale integriteit van het land te willen bewaren en juist met het oog daarop willen dat de regering in Kiev de Russischtaligen en de op Rusland georiënteerde bevolking in het oosten tegemoet komt. Sterk Oekraïne zou als gematigde kracht met oog voor de belangen van de mensen in het oosten van het land een logische coalitiepartner zijn geweest voor het Porosjenko Blok, met 3,1 procent van de stemmen bleef ze echter onder de kiesdrempel van vijf procent.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden met een internationale focus: Volg Novini!

Het Oppositieblok haalde – volgens de voorlopige resultaten op basis van 71% van de stemmen – 9,7% en komt wel in het parlement. De partij doet het daarmee veel beter dan uit de peilingen steevast naar voren kwam. Dat ze in de peilingen slechts verwaarloosbare scores haalde, geeft wel aan hoe grimmig de sfeer is in Oekraïne, men durft onderhand zelfs over de telefoon geen kleur te bekennen.

Op de lijsten van de diverse op het Westen georiënteerde partijen waren ook leden, veelal aanvoerders, van de in het oosten van het land vechtende irreguliere troepen, vaak aangeduid als ‘vrijwilligersbataljons’, opgenomen. Die ‘vrijwilligersbataljons’ worden hoofdzakelijk gefinancierd door diverse oligarchen, zoals Igor Kolomojski. De zwik vechtjassen die in het parlement komt, geeft al een goede indicatie welke partij door welke oligarch gefinancierd wordt. Diverse oligarchen krijgen met deze verkiezingen ook in de volksvertegenwoordiging een vinger in de pap, doordat bepaalde fracties hun private belangen disproportioneel meewegen.

Het is nog niet helemaal duidelijk welke partij de grootste wordt in het parlement, het wat gematigder Porosjenko Blok of het nationalistische Volksfront van premier Jatsenjoek. Dat Jatsenjoek kan aanblijven als premier lijkt waarschijnlijk. Doordat het Porosjenko Blok waarschijnlijk meer districtskandidaten verkozen krijgt dan het Volksfront (de helft van de leden van het Oekraïense parlement wordt gekozen via landelijke partijlijsten en de andere helft als vertegenwoordiger van een district), zal deze toch de grootste fractie vormen. Het ligt voor de hand dat het Porosjenko Blok en het Volksfront een regering vormen, waarbij de strijd tussen Porosjenko en Jatsenjoek om de koers van de regering zal voortduren. De coalitie zou eventueel aangevuld kunnen worden met de nieuwe centrumrechtse partij ‘Zelfhulp’ onder leiding van de voorheen partij-onafhankelijke burgemeester van Lviv, Andriy Sadovyi.

Het resultaat van de verkiezingen is dan ook vooral dat de verdeeldheid van het volk is bevestigd. Er is nu een parlement dat overheerst wordt door West-Oekraïense, Oekraïens-nationalistische krachten en waar een groot deel van de bevolking zich niet of nauwelijks in herkent. Dat geldt niet alleen voor de mensen in de ‘Volksrepublieken’ in de oblasten Donetsk en Loegansk, maar veel breder voor een groot deel van de bevolking van het oosten en zuiden van Oekraïne. Of het verdeelde Oekraïens-nationalistische kamp er daadwerkelijk in zal slagen het land op koers te krijgen om een ‘westers’ land te worden, valt ernstig te betwijfelen. Door de eenzijdigheid van het nieuwe parlement en de toetreding van verscheidene strijders zal de Oekraïense politiek in de komende maanden naar zich laat denken de indruk blijven geven een omkering te zijn van het dictum van Von Clausewitz dat ‘de oorlog een voortzetting van de politiek met andere middelen is’.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.