Tot de onberekenbare factoren van de wereldpolitiek hoort sinds lang de verhouding tussen China en India. Van tijd tot tijd gespannen, is er momenteel ongekende toenadering. Oorzaak daarvoor is de opstelling van de Verenigde Staten.

Medio juni vond in de Kirgizische hoofdstad Bisjkek de jaarlijkse top van de Shanghai Samenwerkingsorganisatie plaats. Daarvan zijn beide landen lid. Peking en New Delhi kondigden van tevoren reeds aan dat president Xi Jinping en premier Narendra Modi elkaar daar zouden treffen om de “tirannieke” handelspraktijken van de VS te bespreken. Aangezien echter niet alleen hun beide landen daar mee te kampen hebben, werd het onderwerp zelfs op de plenaire agenda gezet.

Intimiderende Amerikaanse handelspraktijken

China’s vice-minister van Buitenlandse Zaken Zhang Hanhui beschreef het probleem als volgt: “Protectionisme en unilateralisme nemen sterk toe. Hoe men op de intimidatie van de Verenigde Staten en hun protectionisme reageert, is een belangrijke vraag.” Deze vraag stelt ook India zich inmiddels. Washington heeft onlangs de handelsvoorwaarden voor India duidelijk verslechterd. India reageerde daarop met een verhoging van de invoerheffingen op producten uit de VS.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Indiase metaalindustrie getroffen door Amerikaanse invoerheffingen

Het conflict tussen Washington en New Delhi begon in maart 2018 met de aankondiging van Donald Trump dat de handelsvoorwaarden met India zouden veranderen. De VS stelden daarop invoerheffingen van 25 procent op staal en 10 procent op aluminiumproducten in. Aangezien de Indiase metaalindustrie in aanzienlijke omvang aan de Amerikaanse markt levert, betekende dit voor India een verlies van 240 miljoen USD.

Afstemming handelsbeleid tussen China en India

Gesprekken hierover sleepten zich maandenlang voort en liepen uiteindelijk dood. Het maakte het Zuid-Aziatische land uiteindelijk bereid om meer met China samen te gaan werken. Afstemming tussen China en India in het handelsbeleid versterkt beider posities tegenover de VS. Bij de Chinezen staat momenteel de Amerikaanse poging op de voorgrond om de technologiereus Huawei van de Amerikaanse – en als het even kan ook van de Europese – markt te verdrijven.

India en Pakistan

Buurland van zowel China als India is Pakistan. Traditioneel onderhoudt dat land goede betrekkingen met China. Die met New Delhi zijn vanouds gespannen. Sinds de Britten bij de dekolonisatie een chaos creëerden, zijn de spanningen, crises en soms oorlog nooit weg geweest. Dit beperkt op voorhand de mogelijkheid tot toenadering tussen China en India. De Chinezen zullen hun vertrouwde strategische partner Pakistan niet laten varen voor een prille samenwerking met zijn onberekenbare buurland. De VS zullen dan ook proberen om het conflict tussen India en Pakistan te doen oplaaien en China daarin te betrekken, om op die manier de toenadering tussen Peking en New Delhi in de kiem te smoren.

De Pakistaanse premier Imran Khan tijdens de SSO-top in Bisjkek

Milde reactie Pakistan op schending luchtruim door India

Nog niet zo lang geleden liepen de spanningen tussen India en Pakistan opnieuw op, toen die eerste enkele gevechtsvliegtuigen boven Pakistan inzette, naar eigen zeggen om daar een terroristenkamp te bombarderen. Islamabad speelde de zaak echter niet hoog op en sprak van “ongelukken aan de grens”. Deze milde opstelling wijst op de invloed van China. Peking maande de beide buurlanden op het Indisch subcontinent om zich in te houden. China wil zowel de betrekkingen met Pakistan goed houden als die met India verbeteren. Verbetering van de betrekkingen tussen Pakistan en India staat in dienst daarvan. En de Shanghai-samenwerking is daarvoor bij uitstek bedoeld.

Amerikanen stoken rond Pakistan

De Amerikanen proberen al langer om India als een Zuid-Aziatisch bolwerk tegen China te gebruiken. Door New Delhi in de handelsbetrekkingen onder druk te zetten, hebben de VS echter hun eigen glazen ingegooid en het juist in de armen van China gedreven. Pakistan speelt voor China een belangrijke rol binnen de Nieuwe Zijderoutes, met name vanwege de diepzeehaven van Gwadar. Wat des te meer reden is voor de Amerikanen om steeds spanningen rond Pakistan te creëren of in stand te houden, bijvoorbeeld in de relatie met India, maar ook door de Amerikaanse rol in Afghanistan.

Diplomatieke coördinatie China en Rusland in relatie India en Pakistan

Voor China vereist deze situatie zodoende een grote mate aan fijngevoelige diplomatie. Op de achtergrond speelt ook een ander lid van de Shanghai Samenwerkingsorganisatie een belangrijke rol: Rusland. Rusland is vanouds immers een wapenleverancier van India en tegenwoordig zowel voor haar als voor Pakistan een belangrijke militaire partner. China en Rusland werken diplomatiek dan ook handig samen om zowel India als Pakistan te stabiliseren en verder te integreren binnen de Euraziatische samenwerking van het Shanghai-format. 

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.