Het Internationaal Gerechtshof heeft eind februari uitgesproken dat het Verenigd Koninkrijk Diego Garcia, het qua oppervlak grootste atol in de Chagos-archipel, het laatste Britse territorium in de Indische Oceaan, aan de Mauritius af zou moeten staan. Het is de ontknoping van een jarenlange juridische strijd. De Britten zullen echter geen gehoor geven aan de uitspraak.

Sinds 1814 staat de eilandengroep onder Brits gezag. Na de Napoleontische Oorlogen moest Frankrijk Diego Garcia samen met Mauritius afstaan aan de Britten. Londen liet de Chagos-eilanden vanuit Mauritius besturen. In 1965 zou Mauritius echter onafhankelijk worden. Toen verplaatsten de Britten het bestuur naar Diego Garcia. Kort daarop werden de eilanden aan de VS verpacht. Het huidige contract loopt tot 2036.

Strategische uitvalsbasis

Diego Garcia ligt middenin de Indische Oceaan en is een geschikte strategische uitvalsbasis tussen Afrika, de Golfregio en Zuid-Azië. De hele bevolking van Diego Garcia werd dan ook gedeporteerd naar Mauritius en de Seychellen. Vervolgens werd er een omvangrijke militaire infrastructuur opgebouwd. Vandaag de dag zijn er op Diego Garcia de meest uiteenlopende Amerikaanse luchtmacht-, marine- en inlichtingeneenheden gestationeerd. Al met al gaat het om 13 eenheden met tot wel 5.000 militairen. Ook de Britten onderhouden er een symbolisch contingent van 50 man.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


 

Foltergevangenis

Zoals gebruikelijk op de circa 1.000 Amerikaanse militaire bases ter wereld, zijn er niet alleen gewone soldaten gestationeerd, maar ook CIA-agenten die inlichtingen verzamelen of foltergevangenissen runnen. Voor het feit dat er op Diego Garcia op enig moment een foltergevangenis geweest is, bestaan althans geloofwaardige getuigenverklaringen. De gevangenis zou aan het begin van de Afghanistan-oorlog ingericht zijn.

Londen legt uitspraak naast zich neer

Tegen deze achtergrond komt het oordeel uit Den Haag natuurlijk ongelegen. Als het Verenigd Koninkrijk en de VS – die zogezegd voor democratie en rechtstatelijkheid al menig land binnenvielen – zich aan het oordeel van de rechter zouden houden, zouden ze snel het een en ander op moeten doeken en omzien naar alternatieven. Het mag dan ook niet verwonderen dat Londen na de uitspraak van Den Haag liet weten de jurisdictie van het Hof in deze materie te verwerpen.

An aerial view of the aircraft carrier USS SARATOGA (CV 60), the guided missile destroyer USS SCOTT (DDG 995), and the fleet oiler USS MONONGAHELA (AO 178) tied up at pier. This is the first time an aircraft carrier has visited the island.

Geen consequenties

Voor consequenties hoeft Londen niet te vrezen, want het Internationaal Gerechtshof heeft geen mogelijkheden om de uitvoering af te dwingen. Zeker niet tegenover Londen en Washington samen. Zo is er na de rechtsgang altijd nog de kwestie van het recht van de sterkste. En zo blijft dus alles zoals het was. Het lot van de eilanden in de Indische Oceaan is te voorzien: Ze blijven militaire bases, welk oordeel Den Haag ook mag vellen.

Gedeporteerde eilandbewoners

Iets dergelijks geldt voor het lot van de gedeporteerde eilandbewoners. Deze zogenoemde Chagossianen klaagden in 2010 in Den Haag onder andere omdat de beloofde schadeloosstellingen voor de deportatie van de bevolking nooit betaald waren. Uiteindelijk nam de algemene vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aan die het Internationaal Gerechtshof vroeg om een adviserend oordeel om op te helderen of de status quo van Diego Garcia en de voortdurende verhindering van de hervestiging juridisch in orde zijn. Een blik op de landen die tegen deze resolutie stemden doet vermoeden dat de tegenstemmen eerder op strategische dan op juridische overwegingen gebaseerd zijn. De tegenstemmen kwamen van de VS, Verenigd Koninkrijk, Australië, Nieuw-Zeeland en Frankrijk. De meerderheid van de overige EU-lidstaten onthield zich van stemming.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.