In het conflict tussen de Italiaanse regering en de Europese Commissie over het nieuwe begrotingsvoorstel van Italië is Brussel in het nadeel. De coalitie van Lega en Vijfsterrenbeweging heeft meerdere azen in haar hand.

Voor het eerst heeft de Europese Commissie een begrotingsontwerp van een lidstaat compleet afgewezen. Het ontwerp van de Italiaanse regering voorzag voor het komende jaar in een tekort van 2,4 procent. Begroot zijn een verhoging van de sociale uitkeringen en pensioenen en belastingverlagingen. Oorspronkelijk was toegezegd dat de nieuwe schulden niet meer dan 0,8 procent zouden bedragen.

In de strijd tussen de Italiaanse regering en de Europese Commissie zijn de fronten verhard. Matteo Salvini, minister van Binnenlandse Zaken en plaatsvervangend premier van Italië, alsmede partijleider van de Lega, verklaarde richting Brussel dat hij geen boetes zal betalen. Achtergrond van die uitspraak is dat er voor zijn land sancties dreigen wanneer men het niet eens wordt over de begroting – theoretisch althans.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Steun onder de bevolking

In de praktijk is deze dreiging om meerdere redenen beperkt. Zo kan de Italiaanse regering voor zijn begrotingsvoornemens op brede steun onder de bevolking rekenen. In een peiling die onlangs werd gepubliceerd door het dagblad Corriere della Sera sprak zich 60 procent van de ondervraagden voor het opnemen van meer krediet uit. Daarentegen hebben volgens de Eurobarometer, die op gezette tijden in opdracht van de Europese Commissie peilt, slechts 36 procent van de Italianen vertrouwen in het werk van de Commissie. Op een dergelijk laag niveau ligt het vertrouwen in de EU alleen in het Verenigd Koninkrijk en Griekenland.

Gezien deze uitgangssituatie bestaat voor de Europese Commissie het gevaar, dat een overwinning in de slag om de Italiaanse begroting de euroscepsis onder de Italianen aanblaast en de eurokritische regeringspartijen hiervan profiteren in de aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement in mei.

Hoge schulden

Ook vanwege de immense hoogte van zijn schulden bevindt Italië zich in een sterke onderhandelingspositie. Italië heeft schulden ter grootte van 2,3 biljoen euro verzameld. Volgens berekeningen van de IÉSEG School of Management in Lille hebben Italiaanse banken met meer dan 600 miljard euro het grootste deel van deze schulden in handen. De Europese Centrale Banken en de centrale banken van de Eurozone hebben Italiaanse staatsobligaties met een volume van circa 360 miljard euro. Daarbij komen verplichtingen van de Italiaanse centrale bank tegenover andere centrale banken van de Eurozone. Met schulden van meer dan 470 miljard euro is Italië de grootste in het Target-2-verrekeningssysteem. Italië is kortom ‘too big to fail’.

Robert Halver van de Baader Bank verwoordt het zo:”De EU en de ECB weten dat ze met Italië in hetzelfde schuitje zitten, op de ‘Eurotanic’. Bij een bankroet in Rome wordt Italië tot een schuldenijsberg waartegen de Europese financiële schotsen niet bestand zijn.” Halver vermoedt zodoende dat de EU geen voorbeeld wil maken van Italië.

Vertrek uit de euro

Als alles voorlopig in der minne geregeld kan worden, bestaat de hoop het probleem voor zich uit te kunnen schuiven. Want in Europese kringen wordt de opvatting breed gedeeld dat de Italiaanse schulden pas een accuut probleem gaan vormen in het geval van een vertrek van Italië uit de Euro of bij het opbreken van de Euro zelf.

Een vertrek uit de Euro sluit Beppe Grillo, oprichter van de meeregerende Vijfsterrenbeweging, inmiddels niet meer uit. Van de zomer sprak hij in een interview over een ‘plan B’, dat een vertrek van zijn land uit de euro vereist, wanneer de economische situatie dit vereist.

Moscovici

Wat Rome verder in de kaart speelt, is dat Pierre Moscovici eurocommissaris voor Economische en Monetaire Zaken is. De Franse Socialist bekleedde dit ambt reeds toen zijn eigen land in 2015 een tweejarig uitstel verleend werd, toen het in zijn begroting de limiet voor het tekort niet aan wilde houden. Als de Fransman nu Italië strenger zou behandelen dan destijds zijn eigen land, zou het verwijt van partijdigheid voor de hand liggen.

Zo bezien mag het niet verwonderen dat Moscovici tot nog toe eerder terughoudend is met commentaar. In een interview met radiozender France Inter stelde de eurocommissaris dat hij geen crisis met Italië wil vanwege het begrotingsvoorstel.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.