Japan gaat de investeringen in defensie in de komende vijf jaar opvoeren om zo de Amerikaanse troepen in het westelijke Stille Oceaangebied te ondersteunen tegenover het leger van China, zo meldt persbureau ANP. Het persbureau neemt daarmee de spin over die de Japanse regering aan deze aankondiging heeft meegegeven. Maar wat betekent dit nieuws nu werkelijk voor de machtsverhoudingen in Oost-Azië?

“De VS blijft de sterkste natie in de wereld, maar rivaliserende naties komen op en we herkennen het belang van de strategische strijd met zowel China als Rusland, die onze regionale machtsverhoudingen testen”, zo citeert het ANP het tienjarig defensieprogramma van de regering van Shinzo Abe. Om deze reden zou Japan meer uit willen geven voor stealthbommenwerpers, langeafstandsraketten en ander militair materieel.

Concurrentie met China

Als tweede economie van Azië voelt Japan uiteraard de economische concurrentie van grote buur China. De Volksrepubliek heeft in de afgelopen jaren bovendien vooruitgang geboekt op het gebied van militaire technologie. Het is zodoende begrijpelijk dat Japan meer wil investeren in Defensie om de eigen positie ook militair veilig te stellen.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Japan wil daartoe een grote som gelds besteden om nieuw Amerikaans wapentuig aan te schaffen. Er is sprake van de aankoop van maar liefst 45 F35-gevechtsvliegtuigen, ter waarde van 4 miljard dollar (3,5 miljard euro), in aanvulling op de 42 jets die al in bestelling zijn uit een ander defensieprogramma. Japan heeft in totaal 214 miljard euro (27,47 biljoen yen uitgetrokken voor militair materieel in de komende vijf jaar. Dat is 6,4 procent meer dan in het vorige programma.

Afhankelijkheid van de VS

Sinds het in de Tweede Wereldoorlog verslagen werd en grotendeels door de Amerikanen bezet, bevindt Japan zich in een positie van afhankelijkheid ten opzichte van de Verenigde Staten. Zo dicteerde de door de Amerikanen opgelegde grondwet dat Japan alleen een verdedigingsmacht zou kennen en geen offensief leger. Daarnaast heeft Japan een zogenaamd veiligheidspact met de VS en zijn er Amerikaanse troepen gestationeerd op Japans grondgebied, met name op het eiland Okinawa.

Onder premier Abe heeft Japan wijzigingen doorgevoerd in de grondwet en het defensiebeleid, waardoor het nu ook militaire operaties buiten Japan uit kan voeren, zonder in conflict te komen met de constitutie. Hierdoor kan Japan onder andere deelnemen aan militaire interventies van de VS. Door de afhankelijkheid van de Amerikanen is Tokio genoodzaakt alle beleid op Defensiegebied zo te formuleren dat het Washington niet tegen de haren in strijkt.

Zelfstandiger positie

Tegelijk is de inherente logica van grotere vrijheid om buitenlandse militaire operaties uit te voeren en versterking van de krijgsmacht dat Japan een zelfstandiger positie krijgt. Op de korte termijn wordt een en ander dus weliswaar gespind als ondersteuning van de Amerikanen, maar op de lange termijn schept het de voorwaarden voor een kleinere militaire aanwezigheid van de VS in dit deel van de wereld.

Ook de overdrijving van het antagonisme ten opzichte van China en Rusland, moet begrepen worden als onderdeel van de pro-Amerikaanse spin die Tokio aan dit defensiebeleid geeft. In werkelijkheid zijn de relaties tussen Japan en Rusland misschien al sinds de Slag bij Tsushima in 1905 niet zo goed geweest en lijkt oplossing van het geschil over de Koerilen binnen handbereik. Ondertussen werkt Japan ook met China, ondanks het geschil over eilanden in de Oost-Chinese Zee, op sommige vlakken veel pragmatischer samen (zelfs tegen de VS!) dan je zou denken op basis van de publieke retoriek.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.