Afgelopen zondag won de Oekraïense president Volodymyr Zelensky opnieuw de verkiezingen, of althans zijn politieke partij ‘Dienaar des Volks’. Ditmaal ging het immers om het parlement. Hoewel Zelensky nu over een parlementaire meerderheid beschikt, wacht hem een zware opgaaf.

Zelenskys partij, die nog niet in het parlement vertegenwoordigd was, behaalde in de vervroegde verkiezingen een grote overwinning. Met 43 procent van de stemmen werd Dienaar des Volks verreweg de grootste partij en veroverde het een meerderheid van de zetels. Ook de nieuwe partij ‘Stem’ van de rockzanger Vsjatoslav Vakartsjuk kwam met zo’n zes procent in de Opperste Raad, zoals het Oekraïense parlement formeel heet.

Oppositieplatform tweede partij

Naast het goede resultaat voor de nieuwe partijen, valt op dat het Oppositieplatform van Joeri Bojko 13 procent van de stemmen behaalde en daarmee de op een na grootste partij werd. Daarna komt pas de partij ‘Europese Solidariteit’ van oud-president Petro Porosjenko en Julia Timosjenko’s ‘Vaderland’-partij met ieder zo’n acht procent.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Lage opkomst

Dat de opkomst laag was, mag niet verwonderen. De programma’s van diverse partijen staken elkaar naar de kroon in nietszeggendheid. Het was al te doorzichtig dat ze zich op peilingen baseerden die lieten zien dat 62 procent het militaire conflict in het oosten van het land als het grootste probleem ziet, gevolgd door lage lonen, prijsverhogingen voor levensmiddelen en de hoge inflatie. Diverse partijen stemden hun boodschap hier sterk op af, zonder met concrete oplossingsrichtingen te komen.

Zelensky sprak maanden geleden al met Vakartsjoek

Nu hij over een parlementaire meerderheid beschik, staat Zelensky niets meer in de weg, behalve zijn politieke onervarenheid. Voor het geval hij geen meerderheid zou behalen, sprak Zelensky maanden geleden al met Vakartsjoek. Vakartsjoek zou echter geen gemakkelijke coalitiepartner zijn. Hij is radicaler dan Zelensky ten aanzien van Rusland en zou van hem kunnen eisen dat hij met de oligarch Igor Kolomoisky breekt.

Viktor Medvedtsjoek (rechts) met Vladimir Poetin tijdens een bezoek aan een klooster in 2017. Medvedtsjoek wist destijds een gevangenenruil te bedingen (foto: Kremlin.ru).

Viktor Medvedtsjoek

De nog onervaren president zou het ook nog moeilijk kunnen krijgen met het Oppositieplatform. Als leider achter de schermen van deze partij geldt de oligarch en mediamagnaat Viktor Medvedtsjoek. De 64-jarige Medvedtjsoek maakte in de jaren ’90 zijn fortuin in olie en gas, ook was hij chef de cabinet van president Leonid Koetsjma. Veel kiezers zijn hem als een van de weinig invloedrijke personen die de relatie met Rusland weer zou kunnen verbeteren en ook in de Volksrepublieken vertrouwenwekkend genoeg zou zijn om de burgeroorlog te kunnen vreedzaam te kunnen beëindigen. Medvedtsjoek heeft in ieder geval een goede band met de Russische president Vladimir Poetin, die peetvader van zijn jongste dochter is.

Oppositieplatform

Het Oppositieplatform beloofde in de campagne dan ook een einde aan de economische blokkade van de Donbass en een verreikende autonome status voor de regio. Verder wil de partij de toenadering tot de NAVO afbreken, de sancties tegen Rusland beëindigen en de handelsbetrekkingen herstellen. Ook de omstreden taalwet wil het Oppositieplatform wijzigen.

Porosjenko loert op misstappen Zelensky

Zelensky’s voorganger Porosjenko hield aan zijn Atlanticistische koers vast. Hij zal iedere stap van Zelensky met argusogen bezien en iedere fout van de nieuweling proberen uit te buiten. Zelensky zal onder zeer moeilijke omstandigheden moeten leveren. Ook hij beloofde immers de oorlog te beëindigen. Hij heeft echter nog geen concreet plan hoe hij dat aan wil pakken.

Dmytro Razoemkov

Dmytro Razoemkov is de rechterhand van Zelensky

Dmytro Razoemkov is de rechterhand van Zelensky.

In eerste instantie zal de president zich nu met de samenstelling van zijn regering bezighouden. Hij heeft zich weliswaar aan zijn belofte gehouden om politiek onbesmette mensen het parlement in te halen, maar ook diverse vrienden en adviseurs kregen een zetel. Zijn campagneleider Dmytro Razoemkov is de beoogde parlementsvoorzitter. De 36-jarige was van 2006 tot 2010 lid van de Partij van de Regio’s, van het toenmalige staatshoofd Viktor Janoekovitsj.

Zelensky sprak met Poetin over Minsk

Een eerste succes behaalde Zelensky al voor de verkiezingen. Hij slaagde erin de Russische president telefonisch te spreken. Poetin staat weliswaar gereserveerd tegenover het Oekraïense staatshoofd, maar wil eventuele verbetering van de relatie met Kiev een kans geven. Zelensky wist het met hem eens te worden over een gevangenenruil en het hervatten van de gesprekken in de Wit-Russische hoofdstad Minsk. Poetin verlangt van Kiev echter wel dat het bereid is de dialoog aan te gaan met de volksrepublieken en dat het ook daadwerkelijk tot een autonome status voor de regio’s wil komen, zoals voorzien in de Minsk-akkoorden.

Zelensky ontkomt er niet aan Porosjenko’s taalwet aan te passen

Zelensky zal in de komende tijd zowel binnenlands als buitenlands onder druk komen te staan. Binnenlands zal hij er niet aan ontkomen zich met de dubieuze beslissingen van zijn ambtsvoorganger inzake de taalwet bezig te houden. De poging om de Russische taal en cultuur steeds meer uit te bannen staat op gespannen voet met de democratische ontwikkeling in het land. Dat het Oppositieplatform de op een na grootste partij werd, onderstreept dat.

Zelensky moet tegen nationalisten ingaan om Minsk na te komen

Buitenlands zal de druk om de Minsk-akkoorden na te komen toenemen. Zelensky staat voor de schier onmogelijke opgave om een betekenisvolle autonome status voor Donetsk en Loegansk te scheppen, terwijl onder grote delen van de Oekraïense bevolking, opgezweept door massamedia, nog een nationalistische ‘totale oorlog’-stemming heerst. De terugkeer van Rusland in de Raad van Europa en het economisch forum in St.-Petersburg duiden een kentering aan. Veel EU-lidstaten hebben de buik vol van de economische schade die ze oplopen door de sancties tegen Rusland. Ook de Europese Unie kan in zo’n situatie Kiev niet eindeloos ter wille zijn en doen alsof het aan Moskou ligt dat de Minsk-akkoorden niet worden uitgevoerd.

Steun Novini!

Doe een donatie aan Novini en blijf nieuwe bijdragen mogelijk maken!

Doneer nu!

 

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.