Zondag krijgt de Zweedse regering de rekening gepresenteerd voor haar welkomscultuur. Maar regeringsdeelname van de grote winnaar van de verkiezingen ligt gevoelig.

Een blik op de peilingen leert dat het er in zit dat het rood-groene minderheidskabinet van premier Stefan Löfven, dat nu met slechts 138 van 349 zetels al een erg zwakke positie heeft, na de verkiezingen nog minder steun zal genieten. Zelfs met de gedoogsteun van de socialistische Linkspartij hebben de Sociaaldemocraten en Milieupartij De Groenen momenteel al geen meerderheid. In de peilingen groeit de Linkspartij van 5,7% in 2014 naar zo’n tien procent nu, maar die winst kan het verlies van de Sociaaldemocraten en Groenen niet compenseren.

Een belangrijke reden voor het verlies van de sociaaldemocraten en groenen is de ontevredenheid onder de bevolking over het asielbeleid. Dit is tegelijk een belangrijke reden voor de opkomst van de rechts-populistische Zweden Democraten.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!


Die partij strijdt in de peilingen met 17 à 20 procent om de tweede plaats met de traditionele grote liberaal-conservatieve partij Moderaterna. Sinds 2005 worden de Zweden Democraten geleid door Jimmie Akesson, die gepoogd heeft de partij met een extreemrechts verleden een zakelijker profiel te geven en daarmee beter te positioneren voor regeringsdeelname. Een recente stap in dit kader is dat de partij in het Europees Parlement de eurosceptische EFDD-fractie van Nigel Farage heeft verruild voor die van de Europese Conservatieven en Hervormers (ECR). Een vreemde keuze wanneer men kijkt naar het feit dat de partij zich recent veel eurosceptischer profileert dan de ECR. De stap wordt echter logischer wanneer men bedenkt dat het voortbestaan van de EFDD na de europarlementsverkiezingen van 2019 hoogst onzeker is en de bevriende Deense Volkspartij in 2014 reeds tot de ECR toetrad.

Op veel vlakken lijkt het eigenlijk relatief goed te gaan in Zweden. De werkloosheid is klein, evenals de inflatie en er is een begrotingsoverschot. De toenemende criminaliteit en geweldsdelicten door immigranten veroorzaken echter grote ongerustheid. Er ging een schok door het land toen in augustus een bende immigranten in meerdere probleemwijken van steden in het westen van Zweden 60 auto’s in brand staken.

Sinds 2015 heeft de regering 300.000 immigranten toegelaten, per hoofd van de bevolking is dat meer dan in Duitsland. Åkesson heeft aangekondigd dat hij bij regeringsdeelname het aantal migranten “met 90 procent” wil terugschroeven.

Tot nu toe bewaren alle andere partijen hun afstand tot de Zweden Democraten. Anna Kinberg Batra moest zelfs het veld ruime als partijleider van de Moderaterna omdat ze eventuele samenwerking met de Zweden Democraten bespreekbaar wilde maken. Na de verkiezingen zal het echter lastig worden om een stabiele regeringsmeerderheid te vinden. Het linkse noch het traditionele centrumrechtse kamp zal een meerderheid hebben. Dus ofwel zoekt centrumrechts steun bij de Zweden Democraten, dan wel  maakt men zich afhankelijk van links.

Over de auteur

Jonathan van Tongeren

Jonathan van Tongeren studeerde Internationale Betrekkingen en Slavistiek, was van 2006-2010 secretaris-generaal van het European Christian Political Youth Network (ECPYN) en is eindredacteur van Novini. Verder is hij redacteur bij uitgeverij De Blauwe Tijger.